Había una vez un centro educativo como los chorros del oro...

Había una vez un centro educativo como los chorros del oro, siempre estaba todo ordenado y limpio, no había charcos en el patio ni ruidos en los pasillos.
Era un centro normal, con gente normal, pero estaba siempre implacablemente impoluto: ni un papel en el suelo, ni un botellín de plástico tirado por ahí...
Había una vez un centro educativo que funcionaba como un reloj, todo allí estaba perfectamente organizado y seguía un guión previo.
Los profesores no llegaban tarde, los alumnos tampoco.
Había una vez un centro educativo en el que no se veían empujones ni discusiones, no había protestas ni engaños, no había corrillos ni zancadillas.
Entonces terminó el verano, y con septiembre llegaron los alumnos, los profesores, los padres de los alumnos...
En este centro educativo era normal escuchar de vez en cuando algún ruido, empujones, risas o algún grito esporádico, incluso a veces algún insulto.
Si te fijabas mucho podías llegar a interrumpir conversaciones entre cirujanos, es decir, personas que destripaban lo que otras hacían. Pero eran todo sonidos efímeros, que con la presencia del recién llegado se evaporaban sin dejar rastro.
Había una vez un centro educativo en el que los alumnos aprendían muchas cosas, trabajaban en equipo, se comprometían con el mundo que les rodeaba y demostraban cierto interés por la cultura y la ciencia.
No eran alumnos de otro planeta: existían.
Tenían sus problemas y atravesaban una edad compleja, pero con los estímulos necesarios podían afrontar grandes empresas.
Estos alumnos, guiados por ciertos profesores, llevaban a cabo todo tipo de actividades creativas, artísticas... Llenaban las paredes de dibujos y fotografías, de textos y recortes...
Había una vez un centro educativo en el que todo esto ocupaba su espacio y no molestaba a nadie, porque la gente entendía que una pared llena de papeles no es un basurero, sino el testimonio de algo estético que tuvo lugar y que, de algún modo, se pretende retener cierto tiempo.
Era un centro en el que las paredes tenían mucha información, uno podía pasarse horas leyendo cosas que muchísima gente había trabajado con sus alumnos.
Pero siempre hay personas a las que esto no les gusta, les molesta, porque ante todo valoran el que la limpieza y el orden veraniego no sea sólo propio de esa época.
Por eso estas personas atacan a quienes se resisten a jugar a la plastilina sin mancharse las manos, por eso estas personas se reúnen para reñir y criticar duramente la actitud de quienes ponen en peligro el equilibrio que ostentan.
Instar a tus invitados de Nochevieja a que cenen rápido para lavar, secar y recoger cuanto antes tu vajilla de bodas no es realmente disfrutar de una cena.
Por eso la belleza de las actividades que engrosan el pasado inmediato está condenada a perecer aún antes de lo necesario: porque cuando a uno lo llaman invasor de espacios sin tener en cuenta que es obra de los alumnos, entonces lo mejor es recogerlo todo y no mirar atrás.
Había una vez un centro educativo en el que todos valoraban el trabajo de los demás, entendiendo que un centro debe reflejar la belleza que a veces contiene.
Había una vez un centro educativo que funcionaba como un reloj, sin reloj.
Yo quiero que mi centro sea ese, ¿tú no?
Finalmente lo han conseguido: no todos los alumnos tienen derecho a la huelga

Después de mucho gruñir y tratar de argumentar lo inargumentable, la derecha ha conseguido amordazar al alumnado privándoles del dercho de huelga.
¿Quién lo iba a decir?
Ahora, los alumnos de primer ciclo de ESO (1º y 2º ESO) ya no pueden protestar de ningún modo. Es ilegal, carecen de ese derecho.
Los alumnos de segundo ciclo de ESO (3º y 4º ESO) tan sólo pueden "concentrarse", pero nada de ir de huelga.
Los de Bachillerato (1º y 2º Bach) podrán estar de huelga si (sólo si) sus padres firman una autorización.
Pues bien, sigamos así, amordazando las voces disidentes, frenando los procesos de concienciación. Y luego que nos vengan a los profesores con que los alumnos deben desarrollar el espíritu crítico, la capacidad de leer entre líneas, de convertirse en consumidores responsables, justos y respetuosos con los demás miembros de la sociedad.
¿Qué clase de espíritu crítico se puede esperar de quien es educado bajo el sometimiento, viendo cercenada su conciencia, silenciada su voz, atados sus brazos?
Esta sociedad pide a gritos libertad, justicia, respeto, y mientras tanto el estado sigue recortando derechos, robando dinero público para dárselo a los causantes de toda esta crisis, a la banca (10.000 millones de euros hurtados a la sanidad y a la educación, pero a Bankia se le inyectarán esos mismos euros... Rato esperó a esta maniobra para dimitir, pero no engañan a nadie, y por supuesto a la Iglesia se le siguen dando sus 10.000 millones de euros).
Sigamos de brazos cruzados, que cuando el tsunami esté entrando por la puerta de nuestra casa será tarde.
Y mientras, las aulas llenas de alumnos mudos. Pero cuidado, que aunque estén mudos por imposición ni están sordos ni ciegos, y tienen piernas para caminar y toda una vida por delante para cobrarse esta deuda.
Nuevo poema, "In propriam oblivionem"

La visita de Estevo Creus al club de lectura, una crónica

El pasado jueves tuvimos la visita de Estevo Creus, un maravilloso poeta sobre el que estuvimos trabajando los últimos meses en el club de lectura.
Partiendo de sus dos poemarios, Poemas da cidade oculta y O libro dos cans, nuestros alumnos leyeron poesía con Marita, Isabel, Antonia y Víctor, interpretaron lo que les sugería, y realizaron muchos trabajos en Plástica y Diseño gráfico, guiados por Víctor.
Prepararon un stand fantástico que expusieron en la feria del Lázaro, en el pabellón de Verín.
Realizaron unos itinerarios personales llenos de música, poesía, imágenes y, ante todo, sinceridad y valentía: la sinceridad necesaria para ver adentro y reencontrarse en este paseo frenético que a veces es la vida, y valentía para compartirlo con los demás, una valentía que requiere de muchísima generosidad.
La sesión del club fue única: dos ballenas muy especiales le dieron la bienvenida a Estevo (la ballena de ramas que había en el césped del instituto y una ballena hecha con la tela que Víctor lleva construyendo con el apoyo de todos los alumnos cada año, desde hace ya siete cursos).
Después de la bienvenida, unos letreros maravillosos iban indicando lo que se avecinaba: los versos de Estevo, pegados en las paredes del instituto letra a letra, lo arrastraron a la biblioteca, donde le esperaba una tercera ballena (hecha con esa tela tan especial, reposando sobre las mesas de la sala) y una presentación de power point con las fotografías de todas estas actividades.
Pero es que aún hubo más: Estevo pudo visitar el aula de plástica, un espacio mágico en el que había construida una casa muy parecida a la que él describía en su poemario O libro dos cans. Una casa que ocupaba casi toda el aula de plástica, rodeada por otras muchas casas que los alumnos fueron construyendo, y de sus itinerarios. Todo el suelo del aula de plástica le daba la bienvenida a Estevo, destripando todo su pasado entre láminas, dibujos, diseños, fotografías, textos... El aula había hecho su propio itinerario, contando los secretos que había ido nutriendo a lo largo de los últimos siete cursos, y en el centro de esa casa, dentro, muchas imágenes, las interpretaciones que los alumnos fueron haciendo de los poemas de Estevo, imagen a imagen, construyendo un perfil de pisos maravilloso, con muchas ventanas abiertas y cada ventana con un dibujo, y detrás de los edificios, flotando majestuosamente, una enorme ballena de nueve metros de longitud, sonriente, azul, llena de matices.
Los alumnos de diseño gráfico y digital realizaron una preciosa animación partiendo del itinerario de Isabel, un itinerario musical en el que ella enlazaba canciones de sus distintas etapas vitales, desde la más tierna infancia hasta el presente. Los alumnos le regalaron (bueno, a ella y a todos los que allí estábamos) una animación que unía las distintas canciones. A todos ellos, mil gracias.
Luego, ya en la biblioteca, varios alumnos nos detsriparon sus entrañas al compartir con nosotros sus itinerarios: Débora nos emocionó profundamente con su bellísimo itinerario, a pesar de no poder estar presente ella en el momento de verlo los demás; Rosa nos cautivó con su itinerario, tan personal y musical, lleno de fotos con personas que para ella son importantes y con el acompañamiento ineludible de "The river flows in you", de Yiruma, pieza que tan bien toca ella al piano; también disfrutamos con el itinerario de Sabela, que nos mostró su evolución personal a través de su letra en distintos momentos, y sobre fondos de distintos materiales, con una dureza cambiante y gradualmente mayor, como metáfora de su evolución personal; Alejandra nos leyó en persona su magnífico itinerario personal, con fotos y frases con las que nos ponía en situación y nos hacía partícipes de su trayectoria humana, siempre desde la simpatía y la profundidad de quien es artista aunque sea joven, de quien nos da clases de valentía y originalidad cada día, gracias Alejandra... La tela de Marita colgaba delante de unas estanterías de la biblioteca, y del mismo modo en que ella es y está en la vida: con discreción, pero acompañando a quien se anime a acercarse, llena de matices y regalos, generosa y verdadera. Una tela que las personas que tenemos la suerte de deambular por su vida hemos ido cosiendo, trozo a trozo, y que ahora está llena de significados, caras, voces, palabras... En fin, hubo muchas emociones, muchas palabras de amor fraternal, familiar, etc. Una tarde curativa a todos los niveles.
Ante este despliegue de medios, después de disfrutar de los itinerarios de varios alumnos (y profes), Estevo nos deleitó con una improvisación basada en la palabra "Que?", que resumía perfectamente su estado de ánimo. Nos leyó poemas, nos contó anécdotas y compartimos juntos una tarde llena de emociones, poesía y buenos sentimientos.
Fue mágico. GRACIAS A TODOS LOS QUE LO HICISTEIS POSIBLE
Si cliqueáis aquí accederéis al artículo del club sobre esta experiencia.
"Tenemos que hablar de Kevin", una película aterradoramente real

Ayer tuve el desquiciante placer de ver esta película, y reconozco que hacía mucho tiempo que no me agobiaba tanto en un cine.
Si no la has visto y tienes pensado hacerlo, no sigas leyendo este artículo,porque la voy a destripar.
EL TEMA PRINCIPAL DE LA PELÍCULA
Para mí el tema principal de la película es la herencia de un vacío afectivo muy pronunciado, de un rechazo que se manifiesta en los primeros meses de vida de Kevin por parte de su madre (Eva), y que cristalizará en el trágico desenlace.
UN PAR DE CUESTIONES RELATIVAS AL ARGUMENTO
La protagonista de la película, Eva, es una mujer feliz, que tiene un buen trabajo, que encuentra una pareja (Franklin) con la que su vida se estabiliza. Están satisfechos sexual y emocionalmente, trabajan los dos (él es fotógrafo de publicidad, ella hace guías de viajes en una agencia), pueden permitirse una casa grande y bonita, etc.
Cuando están en la cuarentena, deciden tener un hijo. Aquí comienzan los problemas: Kevin llega como un bebé inconsolable que no para de llorar, que desquicia a su madre (es terroríficamente convincente la escena en la que Eva se para con el carrito al lado de un taladro, en medio de la carretera, para poder dejar de oír los incesantes gritos del bebé). Desde que él llega ella muestra un desapego tremendo hacia el recién llegado, alejándolo de su lado, no aceptando su lugar privilegiado por necesidad en la familia.
El bebé se convierte en un niño y ella empieza a aceptarlo, a buscar una complicidad que ya no puede ser natural, sino que será en todo momento forzada, artificial, buscada aún en contra de la voluntad del niño. Éste, por su parte, se muestra como un ser diabólico, perverso, lleno de una maldad nada natural en un críod e su edad, y que bien pudiera hacernos pensar en una reencarnación del Diablo o algo así.
Como niño, tiene todo tipo de problemas: no controla sus esfínteres, y por tanto interrumpe la vida sexual de sus padres (la escena de la felación es demoledora en este sentido: la mirada que el niño echa a su madre cuando saca la cabeza de entre las piernas de su padre es muy despectiva, como si ya supiera de qué se trata), atormenta a su madre forzándola a cambiarle una y otra vez los pañales (la escena en que ella le propone repasar los números y él mancha dos veces seguidas los pañales para burlarse de ella y de sus intentos por educarlo así lo pone de manifiesto... tengamos en cuenta la reacción airada de la madre, impotente, que acaba por zarandearlo y lanzarlo contra la pared, con tal mala suerte que le rompe un brazo, y esta será la arma que él utilizará para esclavizarla a su antojo - cuando no la delata, ni ante la doctora del hospital ni ante su padre -).
No mucho tiempo después, llega la segunda hija, que supondrá una reconciliación entre Eva y la maternidad, por una parte, pero que también creará una nueva fuente de conflictos entre ella y Kevin: no es sólo una cuestión de celos entre hermanos, sino que va mucho más allá: supone la pretendida constatación por parte de Kevin de que su madre es una perfecta inútil, incapaz de educar a dos niños, torpe y predecible en sus maniobras por ganarse la confianza y aumentar la cercanía con ellos.
Así se lo hace ver cuando, ya adolescente, ella lo lleva a jugar al golf, los dos juntos, y se burla de dos personas gordas. Ella lo hace o bien porque en el fondo no es tan diferente de su hijo (cosa que el propio Kevin le dice), o bien para intentar ganarse su simpatía, dejándose llevar a su terreno. Cuando se lo lleva después a cenar, todo sale mal, ya que él come en casa justo antes de ir al restaurante, y allí se limita a mirar cómo ella come y bebe vino, sermoneándola miserablemente, y haciéndole ver que no tiene armas frente a él.
El único momento de concordia entre ambos se produce cuando Kevin, enfermo, es cuidado por Eva con todo tipo de atenciones. Es más, ella lo seduce leyéndole el cuento de Robin Hood, que le abrirá los ojos ante su único pasatiempo real: lanzar flechas con un arco. En el momento en que leen el cuento, el padre irrumpe en la habitación con la intención de mimar al niño, pero este lo rechaza totalmente aferrándose a su madre. La reacción de Eva es de alegría (¡!), ya que aunque el niño acaba de abandonar con desprecio a su padre, le muestra por primera vez afecto.
El padre, por su parte, es un perfecto mueble: quiero decir, no ayuda a pautar al niño, no apoya a Eva, no aporta ideas o remedios para superar los conflictos. Se limita a llamar "colega" a su hijo, a regalarle todo lo que cree que puede querer, y a caer en sus redes de control.
La niña es un ser encantador, inocente, perfectamente normal para su edad, y creo que no tiene otra función en esta película que ofrecer un contrapunto dulce a lo que significan Kevin y su madre. Ya se le ve en la cara que no sale a ella, sino a su padre: unos rasgos redonditos, una cara llena de luz, unos ojitos pillos y una vocecita angelical la apartan de los rasgos afilados y marcados de Kevin y Eva, junto a su pelo oscuro y lacio, muy pegado a la cara, como huyendo del exterior, y su extrema delgadez (cuencas oculares muy marcadas y mentón puntiagudo). Se diría que sale al padre (un hombre corpulento, con el pelo rizo y corto pero voluminoso, grandes ojos y apariencia apacible).
Todos estos personajes están atormentados ante el imparable avance del monstruo que hay en Kevin: lo que inicialmente son rabietas de bebé llorón da paso a los pañales eternamente sucios, a la dependencia casi enfermiza de los padres para ir al baño, y luego se transforma en actitudes desafiantes (cuando pintarrajea todas las paredes de la habitación de Eva, que con tanto ahínco había adornado con fotos de lugares del mundo) o incluso vejatorias (cuando escupe en el sandwich y lo pega a la mesa de cristal, por ejemplo).
Esta pelota de nieve irá creciendo y culminará en el final: Kevin mata a la cobaya de su hermanita, a quien le echa sosa caústica en un ojo, y termina matándola a ella misma junto a su padre, así como a muchos de sus compañeros de instituto, siguiendo un enfermizo y maquiavélico plan (compra candados y cierra todas las puertas que llevan al pabellón, y una vez allí acribilla con flechas a sus compañeros).
En el final de la película, Kevin reconoce ante su madre (que lo está visitando al centro de menores donde está recluido, el día en que cumple 18 años y lo van a llevar a la prisión para continuar su condena) que todo lo que ha hecho, realmente, no sabe por qué lo ha hecho, antes sí lo tenía claro, pero ahora ya empezaba a dudar. Parece que el monstruo empieza a albergar un resquicio de humanidad. O quizá no.
ELEMENTOS SIMBÓLICOS Y MITOLÓGICOS DE LA PELÍCULA
Si tengo que mencionar algún símbolo que me llamase la atención, debo detenerme en el color rojo. Sin duda es el que predomina a lo largo de la película, ya desde el principio.
Por una parte, es el color de la fiesta donde se acuestan "a pelo" Eva y Franklin (la tomatina de Buñol), y llama la atención ese primer plano cenital de ella tumbada, flotando entre la muchedumbre, sumergiéndose después en el mar de tomate.
También es el color con que los vecinos, airados por la tragedia final, pintan la fachada de su nueva casa y su coche. Se trata de una casa mucho más pequeña y pobre que aquella en la que habían vivido los cuatro, y se supone posterior a la matanza, cuando ella se queda viuda y completamente sola. El limpiaparabrisas esparciendo los restos de pintura por el cristal mientras ella busca un nuevo trabajo, después de todo lo que fue (editora de guías de viajes de éxito), y los vecinos clavándole la mirada a su paso por las calles, son enormemente sugerentes: una mancha en su pasado que no podrá borrar, haga lo que haga (y así lo vemos en sus múltiples esfuerzos por quitar la pintura de la fachada). Así debe de ser su sensación de culpa hacia su hijo, por no haber evitado la catástrofe.
El rojo es el color de los botes (de tomate, otra vez!!) que hay en las estanterías del supermercado, cuando se esconde de la mirada inquisitorial de una vecina, que le rompe los 12 huevos de su huevera, y que ella no intenta cambiar al pagarlos en caja, tal es su sentimiento de deuda con el mundo.
El rojo es el color de los números del despertador, que aparecen difuminados mientras ella intenta conciliar el sueño, y que siempre (siempre) marcan el paso de las 12:00 a las 12:01.
Y, por supuesto, el rojo es el color de la sangre, esa sangre que se nos ahorra al no mostrarnos la matanza, sino únicamente la cara de loca satisfacción de Kevin, mientras dispara flechas a sus amigos, con ese saludo final al "público", como quien acaba de dar un concierto de música clásica, y esa rendición pacífica ante la policía, una vez que todo está acabado y los agentes logran romper los candados. Un crimen perfecto, y un asesino cínico. Crimen perfecto porque su auténtico objetivo seguiría vivo para sufrir por lo que hizo, aunque él quedase preso. Y un asesino cínico porque sabía que siendo menor de edad no le caería la pena capital, sino una condena irrisoria comparada con la gravedad de su crimen.
En segundo lugar, el otro elemento simbólico que quiero destacar es la elección de los nombres de los protagonistas, los verdaderos protagonistas de la película: Eva (que significa "dar la vida" en hebreo) y Kevin (que significa "nacimiento feliz" en celta). Es totalmente contradictorio con la esencia de esos dos personajes: ella no quiere ser madre, se siente "recipiente" de un bebé, y todo lo que tiene que ver con Kevin a ella le supone dolor, renuncia y angustia.
Con respecto a los elementos mitológicos, quiero relacionar a los protagonistas con los siguientes personajes y mitos de la Antigüedad clásica grecolatina, y también de la tradición bíblica:
Eva funciona, por una parte, como la mujer fundacional de una familia (Adán y Eva), la mujer que le da a su esposo a su primer hijo varón, y que más adelante le da también una hija. Esta segunda hija no sabemos si la tiene para "castigar" a Kevin o porque realmente la quiere tener... Su marido, Franklin, está encantado con sus hijos, y hace la vista gorda ante todos los excesos de Kevin. Podríamos decir que ella es una Cassandra enloquecida a la que no creer, ya que no hace más que rechazar a su hijo y acusarlo de cosas que nadie más que ella ve. Pero también podemos relacionarla con Medea, en la medida en que rechaza a su hijo y tan sólo tiene interés (al principio) por su esposo, ese Jasón que acabará abandonándola (primero, ante las acusaciones que arroja contra Kevin, no creyéndola; después, cuando él muera y ella se quede sola con la culpa y su hijo encarcelado).
Kevin es una extraña mezcla entre Caín (pues atormenta, hiere gravemente y termina matando a su hermana, un ser encantador que lo adora y obedece tontamente durante toda la película) y Edipo (ya que mata a su padre y lo destrona en su puesto de "acompañante de mamá", aunque nunca podríamos decir "pareja"; además, la relación que se establece entre Kevin y Eva es enfermiza, con delirios, agresiones, insultos... pero al mismo tiempo una dependencia obsesiva que utiliza elementos de control como la compasión, la culpa, el perdón, el castigo...).
CONCLUSIÓN
En definitiva, aunque seguro que hay muchas más cosas interesantes que comentar (como por ejemplo el uso magistral que se hace del tiempo, revolviendo todos los momentos y entremezclándolos, dándole al espectador la única ayuda de un cambio de peinado en Eva, y repitiendo una y otra vez escenas obsesivas, como la limpieza de la fachada o la llegada de la policía al lugar del crimen...), creo que esta película es un drama-thriller tremendo en el que se ponen sobre la mesa muchas cuestiones de rabiosa actualidad ante las que no podemos ser indiferentes: por una parte, la soledad que acecha en cada esquina, y la facilidad con que perdemos nuestros apoyos o nos granjeamos odios viscerales. Por otra parte, las relaciones familiares, que muchas veces se malinterpretan, se rebajan (el padre que es colega del hijo), se desgastan (el hijo que ya no valora en nada al padre porque sabe que lo tiene a su disposición) o no existen (la relación entre Kevin y su hermana, no así a la inversa).
Una mujer que no quiere ser madre y que trae a este mundo a un niño al que no sabe querer desde el principio, aunque luego intenta corregir su error (no sabemos exactamente si por amor repentino o simple culpabilidad). Un hijo que ya nace"atravesado", despreciando a quienes le daban todo, sin ningún apego hacia sus semejantes, con una inteligencia emocional nula y capaz de llevar a cabo una masacre que aterrorizará a su vecindario.
¿Semilla del mal? No, se recoge lo que se siembra. Aunque luego queramos rectificar hay cosas para las que no siempre se está a tiempo. ¿Se puede llamar amor a lo que Eva le ofrece cuando quiere jugar con él a la pelota o lo lleva de cena? ¿Habría sido Kevin diferente si su madre le hubiera dado amor desde el principio?
Regresamos al régimen feudal, sólo falta el derecho de PPernada

Así de crudas se ven las cosas en un momento en el que muchos de los trabajadores públicos son incapaces de ver el bosque, entretenidos como están con los troncos de los árboles que el gobierno nos va poniendo delante, día a día.
Quiero quejarme aquí y ahora de CUATRO aspectos que me están reventando las entrañas: la Reforma laboral, el nuevo sistema de alegaciones, el servicio de asesoría jurídica que la Xunta pone a disposición de sus trabajadores y el nuevo bachillerato.
Primero, la Reforma Laboral. Una Reforma laboral que convierte la relación entre contratante y contratado en una relación absolutamente vertical, carente de todo convenio o reglamentación. No es una involución, es directamente una RUPTURA.
Una Reforma laboral que hará que pedirse una baja sea una cuestión de vida o muerte: los primeros 3 días de baja te pagan entre el 40 y el 50 por cien, los siguientes 17 días un máximo del 75%. La mayoría de las bajas tienen precisamente duraciones entre esas dos cifras. Enfermar se convertirá en un magnífico medio de economizar: así, un maestro que esté de baja 22 días perderá más de 500 euros de su sueldo.
Segundo, las alegaciones: hasta ahora, tú podías hacer tus alegaciones cuando no estabas de acuerdo con las decisiones de la Xunta. Si no te respondían o te respondían de un modo que no te pareciese convincente, podías llevar a cabo un recurso de alzada, y había que revisar lo que hubieran decidido. Si nuevamente te dejaban sin respuesta o te daban una que no te convenciese, se iba a un contencioso-administrativo, donde se resolvería definitivamente el conflicto. Ahora, con el nuevo régimen, SI NO TE DAN LA RAZÓN AL FINALIZAR EL PROCESO CORRES TÚ CON LOS COSTES, y estamos hablando tranquilamente de unos 3 mil euritos. De este modo, juegan con el personal, no respondiendo y esperando a ver quién tiene cojones para seguir adelante con su alegación. Otra cosa que hay que tener en cuenta es que si llegas al contencioso-administrativo las personas que van a decidir en qué queda la cosa están implicadas políticamente con la Xunta, y podrán echar por tierra tu alegación argumentando defectos de forma.
Tercero, esa asesoría jurídica PRIVADA que la Xunta ha puesto al servicio de sus trabajadores. Una asesoría (Legalitas) a la que puedes llamar sin ningún tipo de problema para preguntar cuestiones legales. Pero si les haces preguntas que cuestionen a la Xunta, o que demuestren algún interés en denunciar alguna de sus cada vez más reiteradas y cuestionables decisiones, entonces esa voz tan amable que te estaba atendiendo te dirá que ESE SERVICIO NO ESTÁ CONTRATADO, pero que por una minuta de X, ya a nivel personal, te lo pueden hacer. Estamos asistiendo a la indefensión más encubierta y caciquil en muchos años, y nadie parece darse cuenta. Afortunadamente ya hay sindicatos que han tomado medidas legales contra esta decisión, que es anticonstitucional, ya que todo trabajador público debería tener derecho a un asesoramiento jurídico propio, facilitado por la consellería de la que depende.
En cuarto lugar, ¿qué decir de la reforma del Bachillerato? Pues que nos van a despoblar los institutos públicos y van a llenar los centros concertados, porque hacer un bachillerato de 3 años pagando como precio un año de enseñanza secundaria obligatoria tiene muchos problemas: primero, ¿qué pasa con los CPI, esos centros en los que había hasta 4º ESO? Ahora sobrarán profesores, habrá que hacer itinerancias, obligarán a muchos a concursar, habrá suprimidos... ¿Qué ocurrirá en Verín, por ejemplo, con centros como el Castro de Baroncelli, que tiene ESO? ¿empezarán allí en 1º de bachillerato para tener que cambiarse de centro? ¿Y qué ocurrirá en las monjas y en los frailes (centros privados.concertados que hasta ahora llegaban a 4º ESO, y que verán cómo se concierta el 1º de bachillerato, gran coladera para luego concertar 2º y 3º?
Las enseñanzas medias están en peligro. Me siento como Cassandra adivinando el trágico desenlace sin que nadie me escuche.
Tenemos una huelga general ahí, a la vuelta de la esquina, pero como siempre que se trata de huelgas, la gente hará el mismo razonamiento absurdo y autocomplaciente: que si por un día no vale de nada, que si nadie va a secundarla, que si es una treta de los sindicatos para demostrar que hacen algo, bla bla
Una huelga general no es una huelga de funcionarios, o de otro sector concreto, es GENERAL, es una medida extraordinaria que habría que intentar adoptar en caso de conformidad con la convocatoria.
Decir que no la secundamos porque no va a valer de nada es querer estar en el bando de los que se mojan y en el de los que esperan simultáneamente.
Decir que no la secundamos porque la convocan los sindicatos es aceptar que la Reforma Laboral no es tan mala, que sobran los sindicatos, que da igual todo.
Yo sólo digo una cosa, detrás de estas medidas vendrán otras, seguro, no lo dudéis, y se aplicará a la función pública todo lo que se haya aplicado a los demás sin protesta.
Esto es regresar al feudo, al señor y los vasallos, tan sólo falta el derecho de PPernada. TiemPPo al tiemPPo.
Audiciones para mis alumnos de 3º ESO, 2ª evaluación

BARROCO
19.- "Tu se morta", Claudio Monteverdi, aria da ópera "Orfeo y Eurídirice". (fotoc. pax.92)
20.- "When I am laid", Purcell, aria da ópera "Dido e Eneas". (fotoc. páx.97)
21.- "Lascia ch´io pianga", Haendel, aria para contratenor (castrati).
22.- "Agitata da due venti", aria virtuosa da ópera "La Griselda", Vivaldi.
23.- "Ich will hier bei dir stehen", Bach, coral da "Paixón segundo San Mateo" (fotoc. pax.98)
24.- "1º mov. do Inverno", Vivaldi, concerto solista para violín e cordas. (fotoc. páxs.104)
25.- "1º mov. do Concerto de Brandenburgo nº 3", Bach, concerto policoral.
26.- "Toccata e fuga en re menor", Bach.
27.- "Música para os reais fogos de artificio", Haendel.
28.- "Passacaglia", da "Suite en sol menor", Haendel.
29.- "Preludio" da "1ª Suite en Sol Maior", Bach.
La información que debéis relacionar con cada audición es la siguiente:
IES Xesús Taboada Chivite - Departamento de Música - Curso 2011-2012
AUDICIÓNS DO BARROCO
Audición nº 1
“Tu se morta", Claudio Monteverdi, aria da ópera "Orfeo y Eurídirice". (fotoc. pax.92)
Claudio Monteverdi fixo esta ópera, que supuxo o avance máis destacado na historia do xénero, e pode considerarse con xustiza a primeira ópera completa da historia.
Trátase dunha aria para barítono e acompañamento (nesta audición acompáñao o órgano). Hai quen utiliza un tenor abaritonado para representar o protagonista, como Jordi Savall por ejemplo.
Pertence ó 2º acto, no momento en que Orfeo recibe a noticia da morte de Eurídice e decide descender ós Infernos para recupérala.
Destacan os cromatismos melódicos, as fortes disonancias e a expresividade da melodía, que logra transmitir as emocións que padece o protagonista.
Audición nº 2
"When I am laid", Purcell, aria da ópera "Dido e Eneas". (fotoc. páx.97)
Henry Purcell compuxo esta ópera de cámara para unhas rapaciñas internas nun orfanato. Conta a historia de amor entre Dido e Eneas.
Trátase dunha aria para soprano e continuo. O continuo repite cíclicamente as mesmas notas, nunha escala cromática descendente sobre a que se constrúe a melodía, cunha sinxeleza enganosa.
Para moitos críticos, esta é a mellor aria de tódolos tempos.
Sucede no momento no que Dido descobre que Eneas abandonouna, e decide suicidarse.
Audición nº 3
"Lascia ch´io pianga", Haendel, aria para contratenor (castrati).
Haendel compuxo a ópera Rinaldo, e esta aria é unha das máis coñecidas na historia da ópera.
É unha aria lastimeira, na que o protagonista se laia polo seu destino. Composta para castrati (contratenor), a miúdo as sopranos e mezzosopranos interprétana.
Ten forma ternaria, é o que se chama aria da capo, e ten unha primeira sección (A), unha sección contrastante (B) e retoma a sección inicial para facer variacións sobre elas (B´).
Audición nº 4
"Agitata da due venti", aria virtuosa da ópera "La Griselda", Vivaldi.
Vivaldi compuxo a súa ópera Griselda, e nela destaca esta complexísima aria.
Plantexa unha dificilísima melodía chea de efectos relacionados co estilo concitato do Barroco, pretendendo transmitir contidos musicais a través de efectos sonoros tales como a repetición de sons, a utilización de trémolos, escalas, arpegios, etc.
Hai varias características do Barroco que se aprecian nesta interpretación: por unha banda, o efecto de eco, mediante o cal a repetición dunha mesma frase musical primeiro forte e logo piano xera unha sensación de eco moi do gusto da época, na súa habitual dinámica de terrazas.
Escrita para mezzosoprano, cordas e continuo. Ten tamén unha estrutura de aria da capo, con tres seccións (ABA´).
Audición nº 5
"Ich will hier bei dir stehen", Bach, coral da "Paixón segundo San Mateo" (fotoc. pax.98)
Bach compuxo a súa famosísima Paixón segundo San Mateo, no seo da música cristiana protestante, e un dos seus corais máis coñecidos é este: significa “Quero quedarme xunto a ti”.
Escrito para coro mixto (soprano, contralto, tenor e baixo), planteas unha sinxela melodía, apta para que toda a comunidade a cantase (práctica habitual nas celebracións protestantes).
Toda unha orquesta acompaña ó coro, dando unha maxestuosidade enorme á obra.
Audición nº 6
"1º mov. do Inverno", Vivaldi, concerto solista para violín e cordas. (fotoc. páxs.104)
Vivaldi compuxo as súas famosísimas Catro estacións seguindo o modelo típico do concerto solista: estrutura tripartita, con tres movementos, alternando a velocidade (rápido-lento-rápido), e no caso concreto de Vivaldi imitando os efectos da naturaza expresados nos sonetos nos que baseou as súas catro estacións.
Neste caso trátase do primeiro movemento do Inverno, non tan famoso como a primavera pero sí moi interpretado.
Os trémolos da orquestra imitan os tremores do pastor, o discurso do violín solista evoca o seu castañeteo de dentes e o seu tiritar. As disonancias da orquestra evocan a caída dos copos da neve.
Audición nº 7
"1º mov. do Concerto de Brandenburgo nº 3", Bach, concerto policoral.
Bach compuxo os seus seis concertos de Brandenburgo utilizando diferentes formas musicais do momento (concerto solista, concerto grosso e concerto policoral).
Este é o primeiro movemento do concerto número 3, en sol maior. Trátase dun concerto policoral para orquestra de cordas, a dez partes solistas (violín 1º, violín 2º, violín 3º, viola 1ª, viola 2ª, viola 3ª, chelo 1º, chelo 2º, chelo 3º e baixo continuo).
Ten unha forma complexa de identificar, na que se distinguen dous temas principais.
Audición nº 8
"Toccata e fuga en re menor", Bach.
Bach compuxo esta coñecidísima obra para órgano, dividida en dúas partes: unha tocata inicial, con carácter rapsódico, improvisatorio, na que o órgano desenvolve un tema musical enunciado ao comezo da obra.
En segundo lugar, hai unha fuga a 4 voces.
Audición nº 9
"Música para os reais fogos de artificio", Haendel.
Haendel compuxo esta obra por encargo do rei Jorge II de Inglaterra, que quixo acompañar os fogos artificiais do 27 de abril de 1749, celebrando o fin da Guerra de Sucesión Austríaca e o Tratado de Aquisgrán.
É, polo tanto, música incidental, e está pensada para unha agrupación instrumental potente que se escoite ben nos exteriores. O papel do vento metal e da percusión son fundamentais.
Audición nº 10
"Passacaglia", da "Suite en sol menor", Haendel.
Haendel compuxo esta coñecidísima Passacaglia en sol menor baseándose na repetición cíclica dun mesmo baixo, que resulta da superposición dunha segunda escala (IV-III-II-I) á cadencia andaluza (I-VII-VI-V). Realmente o principio utilizado é a superposición, unha por unha, das catro notas como resultado de utilizar o intervalo de 5ª descendente á que está na cadencia orixinal).
Vai facendo variacións de distinto tipo (melódicas, rítmicas, relacionadas coa velocidade e o carácter) sobre ese baixo. O instrumento que soa é o clave.
Audición nº 11
"Preludio" da "1ª Suite en Sol Maior", Bach.
Bach compuxo as súas famosas seis suites para chelo solo e con elas revolucionou a literatura que para este instrumento existía.
El engadiu á suite alemana un preludio e un par máis de danzas (podían ser dous minuetos, dúas bourrées ou dúas gavottas) entre o primeiro par (allemanda-courante) e o segundo (zarabanda-giga).
Neste caso, escoltamos o famosísimo preludio en sol maior, pertencente á súa primeira suite. É unha obra de carácter rapsódico, improvisatorio, que busca explorar distintas zonas tonais repetindo un mesmo deseño melódico que oculta, realmente, tres voces.
Modelos de examen para la 2ª evaluación, Música (3º ESO, 4º PDC y 1º Bach)

Aquí tenéis los modelos de examen para esta segunda evaluación, para aquellos que tengáis Música 3º ESO, Música 4º PDC o Música 1º Bach.
Estudiad mucho!!!
IES Xesús Taboada Chivite - Departamento de Música - Curso 2011-2012
EXAMEN DE MÚSICA 3º ESO - 2ª AVALIACIÓN
Nombre y apellidos: ______________________________
1º BLOQUE: TEORÍA
1º.- Unidade 3: “O Barroco”. Escolle DÚAS destas preguntas: (2 ptos)
a) O Barroco como período artístico: cambios do momento. Características xerais do período.
b) A música no Barroco: explica catro características que vimos na clase.
c) A música vocal profana: orixes da ópera, Camerana florentina…
d) A música instrumental no Barroco: o estilo concertado, o concerto. Tipos de concerto.
e) A música instrumental no Barroco: principais xéneros.
2º.- Unidade 4: “O Clasicismo”. Escolle DÚAS destas preguntas: (2 ptos)
a) Os estilos preclásicos: características.
b) O estilo clásico na música: características.
c) A reforma da ópera seria.
d) A ópera seria e a ópera bufa. Mozart e Glück.
e) A forma sonata e a música instrumental: sinfonías, cuartetos, sonatas…
3º.- Unidade 5: “O Romanticismo”. Escolle UNHA destas preguntas: (1 pto)
a) Características principais do Romanticismo como movemento cultural.
b) A música sinfónica no Romanticismo.
c) A música vocal profana no Romanticismo: os lieder.
d) A música vocal profana no Romanticismo: as óperas.
4º.- Definicións: une os seguintes termos musicais coa época na que aparecen, e defíneos despois (2 ptos)
FORMA SONATA
CONCERTO GROSSO BARROCO
BAIXO CONTINUO
CANTATA
BAIXO ALBERTI CLASICISMO
MÚSICA PROGRAMÁTICA
ORATORIO
IDEA FIXA ROMANTICISMO
2º BLOQUE: PRÁCTICA
5º.- Análise de partitura: na partitura adxunta, analiza as diferentes seccións e frases musicais. Di a que xénero pertence a obra analizada. (0,5 ptos)
6º.- Análise auditivo: identifica esta audición, situándoa na época e xénero que lle correspondan, e comenta algo dela. (1 pto)
7º.- Texto: relaciona o seguinte texto coa materia vista na clase. (0,5 ptos)
“Durante mucho tiempo, los estilos italiano y francés han dividido a la república de la música en Francia. Por lo que a mí respecta, siempre he estimado aquellas cosas que merecen ser estimadas, sin tener en cuenta ni su compositor ni la nación de éste. Las primeras sonatas italianas que aparecieron en París hace más de treinta años y que me animaron a empezar a componer en este género, soy de la opinión de que no dañaban ni a las obras de Monsieur de Lully ni a las de mis antepasados, quienes siempre serán más dignos de admiración que de imitación.” (Couperin)
8º.- Encrucillado: completa o seguinte encrucillado, respondendo ás dez definicións que faltan. (1 pto)
IES Xesús Taboada Chivite - Departamento de Música - Curso 2011-2012
EXAMEN DE MÚSICA 4º PDC - 2ª EVALUACIÓN
Nombre y apellidos: _______________________________
1º BLOQUE: TEORÍA
1º.- Unidad 5: “Historia del cine”. Escoge una de estas preguntas: (1 pto)
a) Orígenes del cine: cine mudo. Primeras grabaciones sonoras.
b) El cine clásico de Hollywood: los años 40-50. Películas, actores…
2º.- Unidad 6: “La informática musical”. Escoge una de estas preguntas: (1 pto)
a) Sistemas analógicos y digitales. El MIDI.
b) Secuenciadores y sintetizadores. El MIDI.
3º.- Unidad 7: “La música en los medios: radio, TV”. Escoge una pregunta: (1 pto)
a) Funciones de la música en la radio. Pon 3 ejemplos diferentes.
b) Funciones de la música en la tele. Pon 3 ejemplos diferentes.
4º.- Unidad 8: “La música en la publicidad”. Escoge una pregunta: (1 pto)
a) Funciones de la música en la publicidad. Pon 3 ejemplos diferentes.
b) ¿Cómo es la música en un anuncio de colonia de alta gama? Explícalo con ejemplos.
5º.- Unidad 9: “La música popular urbana: los 70-80”. Escoge una pregunta: (1 pto)
a) Describe a grandes rasgos la música pop-rock española en los 70, centrándote en los cantautores.
b) Describe a grandes rasgos la música pop-rock española en los 70, centrándote en el rock progresivo y el sello Chapa.
2º BLOQUE: PRÁCTICA
6º.- Análisis de partitura: en la partitura adjunta, analiza las diferentes secciones y frases musicales. Di a qué género pertenece la obra analizada. (1 pto)
7º.- Análisis auditivo: identifica esta canción, situándola en la década y estilo que le correspondan, y analiza sus secciones e instrumentos. (1 pto)
8º.- Composición musical: haz un blues en el que se cumplan estos requisitos: compás de 4/4, escala de Fa Mayor, estructura armónica I-I-I-I, IV-IV-I-I, V-IV-I-I (1 pto)
9º.- Análisis publicitario: analiza la música de los siguientes DOS anuncios publicitarios, diciendo si es dietética/extradiegética, convergente/divergente, integrada/no integrada, primer plano/fondo, qué función desempeña y qué tienen en común ambos anuncios. (1 pto)
10º.- Análisis de la letra de una canción: responde a DOS de las siguientes preguntas, tras leer atentamente esta letra: (1 pto)
20 de abril del 90
hola chata, ¿cómo estás?
¿Te sorprende que te escriba?
Tanto tiempo… es normal
Pues es que estaba aquí solo
me había puesto a recordar
me entró la melancolía
y te tenía que hablar.
¿Recuerdas aquella noche
en la cabaña del Turmo?
Las risas que nos hacíamos
antes todos juntos
hoy no queda casi nadie de los de antes
y los que hay han cambiado,
han cambiado, SI!
Pero bueno, ¿tú qué tal? di
lo mismo hasta tienes críos
¿Qué tal te va con el tío ese?
espero sea divertido
Yo la verdad, como siempre
sigo currando en lo mismo
la música no me cansa
pero me encuentro vacío
¿Recuerdas aquella noche
en la cabaña del Turmo?
Las risas que nos hacíamos
antes todos juntos
hoy no queda casi nadie de los de antes
y los que hay han cambiado,
han cambiado, SI!
Bueno pues ya me despido
si te mola me contestas,
espero que mis palabras,
desordenen tu conciencia.
Pues nada chica, lo dicho,
hasta pronto si nos vemos
yo sigo con mis canciones
y tú sigue con tus sueños.
¿Recuerdas aquella noche
en la cabaña del Turmo?
Las risas que nos hacíamos
antes todos juntos
hoy no queda casi nadie de los de antes
y los que hay han cambiado,
han cambiado, SI!
a) ¿Hay algún estribillo? En caso afirmativo señálalo, si no lo hay dime la estructura.
b) ¿De qué trata la letra? ¿Qué intenciones mueven al yo poético?
c) ¿Qué sabemos de ella?
IES Xesús Taboada Chivite - Departamento de Música - Curso 2011-2012
EXAME DE MÚSICA 1º BACH - 2ª AVALIACIÓN
Nome e apelidos: ____________________________
Curso e grupo: ____________
1º BLOQUE: TEORÍA
1º.- Unidade 7: “Música e imaxe (II): os videoxogos”. Escolle unha destas preguntas: (1 pto)
a) Historia dos videoxogos: desde os anos 70 ata os 90. Usos da música nos videoxogos, tipos de xogos máis comerciais…
b) Historia dos videoxogos: desde os anos 90 ata a actualidade. Usos da música nos videoxogos, tipos de xogos máis comerciais…
2º.- Unidade 8: “Música popular tradicional (II). Música peninsular”. Escolle unha destas preguntas: (1 pto)
a) Danzas máis destacadas de Castela e León.
b) Instrumentos máis relevantes de Asturias e Cantabria.
3º.- Unidad 9: “Música popular urbana (II): os anos 70-80”. Escolle DÚAS das seguintes preguntas: (1 pto)
a) Os 70: O fenómeno folk compite nas listas.
b) Os 70: A idade de ouro dos cantautores. Da política á canción poética.
c) Os 70: As cantautoras amosan as súas armas.
d) Os 70: Chapa e o rock urbano.
4º.- Unidad 10: “Músicas do mundo (II): Asia e Europa”. Escolle unha pregunta: (1 pto)
a) Organoloxía asiática: instrumentos, agrupacións instrumentais máis importantes, etc.
b) Danzas europeas: vestimenta, principais disposicións dos bailaríns, etc.
5º.- Unidade 11: “A música chamada culta (II): Xéneros instrumentais”. Escolle unha pregunta: (1 pto)
a) Define os seguintes xéneros instrumentais: FUGA, CANON, LIED DESENVOLTO, RONDÓ.
b) Define os seguintes xéneros instrumentais: SINFONÍA, FORMA SONATA, LIED ESTRÓFICO, TOCCATA.
2º BLOQUE: PRÁCTICA
6º.- Análise de partitura: na partitura adxunta, analiza as diferentes seccións e frases musicais. Di a que xénero pertence a obra analizada. (1 pto)
7º.- Análise auditivo: identifica esta canción, situándoa na década e estilo que lle correspondan, e analiza as súas seccións e instrumentos. (1 pto)
8º.- Composición musical: fai un blues no que se cumpran estes requisitos: compás de 4/4, escala de Fa Maior, estrutura harmónica I-I-I-I, IV-IV-I-I, V-IV-I-I (1 pto)
9º.- Análise publicitario: analiza a música dos seguintes DOUS anuncios publicitarios, dicindo se é diexética/extradiexética, converxente/diverxente, integrada/non integrada, primeiro plano/fondo, que función desempeña e que teñen en común ambos anuncios. (1 pto)
10º.- Análise da letra dunha canción: responde a DÚAS das seguintes preguntas, tras ler atentamente esta letra: (1 pto)
No me dejes
Hay que olvidar
Todo se puede olvidar
Lo que ya se fue
Olvidar el tiempo de los malos entendidos
Y el tiempo perdido para aclararlos
Olvidar esas horas que mataban a veces
A golpes de porqués al corazón de la felicidad.
No me dejes, no me dejes, no me dejes, no me dejes
Yo te ofreceré perlas de lluvia
venidas de países donde no llueve.
Yo escarbaré la tierra
Hasta después de mi muerte
Para cubrir tu cuerpo
De oro y de luz
Yo haré un reino
Donde el amor será rey
Donde el amor será ley
Donde tú serás reina.
No me dejes, no me dejes, no me dejes, no me dejes
Yo te inventaré palabras locas
Que tú comprenderás
Yo te hablaré de esos amantes
Que han visto por dos veces
Arder sus corazones.
Yo te contaré la historia de un rey
Que murió por no haber podido encontrarte.
No me dejes, no me dejes, no me dejes, no me dejes
Se ha visto a menudo
Resurgir el fuego del antiguo volcán
Que se creía demasiado viejo.
Existen tierras quemadas que dan más trigo
que un mejor abril
Y cuando viene la noche
para que un cielo arda el rojo y el negro
¿Acaso no se unen?
No me dejes, no me dejes, no me dejes, no me dejes, no me dejes
No voy a llorar
No voy a hablar
Yo me ocultaré para mirarte
bailar y sonreír
y escucharte cantar y después reír
Déjame volverme
La sombra de tu sombra
La sombra de tu mano
La sombra de tu perro
No me dejes, no me dejes, no me dejes, no me dejes.
- Hai algún estribillo? En caso afirmativo sinálao, se non o hai dime a estrutura.
- De que trata a letra? Que intencións moven ó eu-poético?
- Ves algunha figura retórica destacada? Explica 2 exemplos diferentes.
Nuevo poema, "Lo quiero"

Lo quiero.
Quiero que tus silencios echen raíces entre mis muelas
y desde aquí sabré mecerlos
para ver brotar, redondas, las palabras nunca heridas
por los dientes que perdonan,
penitentes miserables que marchitan
la belleza de una gota,
solitaria en la hoja donde cuelga su vergüenza,
minúscula en la tormenta que gorjea entre sábanas sudadas,
desmedida en el vaso donde el odio sobrepasa
el límite de la mesura y lo humano.
Quiero que tus silencios echen raíces en mis encías
para que con ellos sepa los misterios de una falda,
los secretos de una mano que jamás señala,
los embrujos de unas yemas que rocían la mañana
con la efímera ilusión de oler tus hombros, cerca,
cuando el sol se resquebraja
y atraviesa el colador de las persianas
con el único fin de oler tus senos...
deja que la noche crea que nunca fuimos amantes,
que no nos amamos tanto, ni entonces ni nunca ni antes,
que no somos más que un casi,
la excusa que se usa por primera vez antes de ser un ex,
la mentira que confunde la amistad y otros estados
ya que no renuncia a estar, pero no se atreve a ser.
Quiero que tus silencios echen raíces en mi lengua
para dejar ya de oír el llanto ardiente del rufián
que se despoja de su dignidad a la vez que de su careta
al ver descubiertas sus maldades,
y no son éstas sino verdades que se ocultan bajo el pupitre,
entre las piernas,
tamborileando los dedos sobre la mesa,
redimiendo culpas al esculpir disculpas,
trazando tretas para tratar de tocarte,
dibujando tetas para calmar lo inconmensurable,
pintando garabatos que acorbatan mis silencios
y los visten de cumplidos en una noche de gala,
de promesas en una noche de bodas,
de propósitos en una noche sin noche,
de voz
de eco
de nada.
Sabré amoldar mis labios, llenos de aunques,
a los peros de los tuyos.
Sabré morder el polvo
donde yacen los versos olvidados,
las falsas palabras de amor,
los señuelos de tanta cacería
y, por qué no decirlo,
los añicos de verdad con que se maquilla tanta hipocresía.
Quiero que tus silencios echen raíces en los míos,
no porque te quiera,
no porque te desee,
no porque con tu presencia el canto del jilguero tiña de malva las noches de pizarra,
no porque un baile no es sólo un paseo musical en buena compañía,
no porque las voces perdidas en el desierto sigan buscando tu rastro
en cada piedra, en cada foso, en cada loma, en cada grano de arena...
quiero que tus silencios echen raíces en los míos
para que, juntos, se hagan ecos
tan sutiles, tan blasfemos, tan hermosos,
tan verdaderos,
que tan sólo tú y yo podamos compartir su belleza indescriptible.
Lo quiero.
Tirón de orejas a los conservatorios que quieren integrar las enseñanzas superiores de música en el sistema universitario

Desde que tengo uso de razón (si es que es posible decir eso, claro) la música, en particular, y los estudios artísticos (en general), han sufrido una discriminación que se deriva de la ineptitud de los dirigentes políticos de turno, por una parte, y de la zafiedad del gran público - no me refiero a quienes asisten a los conciertos, sino precisamente a quienes ignoran la liturgia que se establece en los mismos pero se permiten la licencia de criticar, menospreciar, rebajar el valor que tiene una buena formación musical, no solo para los intérpretes y compositores (que viven de la música y por tanto se les supone una sólida formación musical), sino también para el público. Un público con una buena formación musical permite el avance del arte musical, disfruta mucho más con la música y da un nivel cultural a su país que revierte en beneficio de otras artes, por no hablar del nivel humano. Un público ignorante, que no discrimina entre la música que escucha y al que le da lo mismo la calidad que la borralla es un lastre, un freno, que con su contumacia y su falta de interés dificultará enormemente el que haya genios en la música, y ya no sólo eso, frenará toda revolución musical, que muchas veces no es sino la respuesta artística a una serie de necesidades político-sociales que encuentran en este noble arte un medio de difusión muy eficaz.
Me parece incomprensible que los profesores que forman a nuestros músicos en los conservatorios superiores de música estén clasificados como "Enseñanzas de régimen especial", "Música y artes escénicas", dentro del cuerpo de Enseñanza secundaria. No lo concibo. Alguien me dijo no hace mucho que un profesor que dé clases en el conservatorio superior cobra un suplemento de tan sólo 100 y pico euros, en comparación con los profesores que imparten docencia en los conservatorios profesionales.
¿¿Cómo es posible que quien enseña al más alto nivel cobre un poquito más que quien enseña las primeras lecciones?? ¿Es esa la diferencia de sueldo entre un profesor de universidad y uno de instituto? Sabemos la respuesta. Entonces...¿?
La ignorancia, profunda y enquistada en nuestro país como un tumor maligno que nunca explotará del todo, es la causante de esta injusticia, por una parte. ¿Sabe la gente el número de horas que hay que ensayar al día para no perder los dedos en una pieza? ¿Sabe la gente que para enseñar a tocar un concierto del más alto nivel técnico y musical el profesor ha de ser capaz de interpretar sus pasajes más difíciles para poder guiar al alumno? ¿Puede alguien asumir el compromiso profesional de mantener su biena forma tocando los 30 y pico años que durará su docencia? Entiendo perfectamente que los conservatorios superiores de música de este país estén llenos de interinos y sustitutos, ocupando la mayoría de los profesores con plaza los puestos que hay en los niveles más bajos. Lo entiendo perfectamente. No se les valora, no se respeta lo duro que es su trabajo diario. Cada día deben vencer todas las trabas del mundo y más para arrojar un poco de luz en ese durísimo camino hacia el escenario que tantos alumnos recorren, invirtiendo en ello los mejores años de su vida, todas sus fuerzas, y mucho más.
Por otra parte, lo que subyace es la pésima estructuración de las enseñanzas artísticas en nuestro país, un país enfermo que tan sólo tiene ojos para realities, fútbol, prensa del corazón, mafias y trapicheos varios. Nuestra España es más la del Lazarillo de Tormes que la de Don Quijote de la Mancha.
La última estocada es la no igualación del título superior de música, en cualquier especialidad (ya sea en las especialidades instrumentales: piano, violín, clarinete..., ya sea en las teóricas: composición...), con los grados de Bolonia. Ya es lo que nos faltaba para el duro.
El Real Conservatorio Superior de Música de Madrid emitió un Manifiesto en el que solicitaba la integración de los estudios musicales superiores en el sistema universitario.
Muchos conservatorios secundaron el manifiesto, que podéis leer cliqueando aquí.
Las consecuencias de tal acto de insubordinación no tardaron en verse, recibiendo la visita de hasta tres inspectores en un mismo conservatorio, que se dedicaron a rastrear todo lo que podía estar mal: horarios, clases, etc.
Imaginaos que os para la guardia civil y no habéis hecho nada irregular, y entonces empiezan a buscar todo lo que es sancionable: documentación, neumáticos, luces, triángulos, chalecos, revisión ITV, ruedas de repuesto...
No podemos utilizar las armas del sistema contra aquellos que permiten su normal funcionamiento: si el poder avasalla a los ciudadanos a quienes debe proteger, tan sólo un paso nos separa de la tiranía.
La inspección educativa debe facilitar el normal funcionamiento del sistema, agilizar la relación entre padres, profesores y alumnos, debe velar por el cumplimiento de las normas desde una flexibilidad que dé cabida al factor humano; no puede ser una herramienta de opresión, no debe dar la razón mecánicamente siempre al mismo bando, no debe utilizar sus armas de castigo para aplacar la disidencia ideológica, tan necesaria en este puto país de paletos.
Necesitamos colaborar, no necesitamos que supervisen cada paso que damos.
No es de recibo el tirón de orejas preventivo, no es justo que se persiga al de la pancarta y se haga la vista gorda en otros casos.
No es necesario que nos manden duplicar papeleos que ellos ya tienen en las bases de datos: si tienen los resultados académicos del curso pasado en la memoria que nos mandaron cubrir, no viene a cuento que ahora nos den 5 días para volver a cubrir el porcentaje de aprobados por curso y materia.
No es ni legal ni justo que toda reclamación en 2º de bachillerato que llegue a Santiago en junio o septiembre se traduzca en un Nihil obstat que exculpe a alumnos que copiaron en exámenes y sólo dejan la tuya, saltándose la programación del departamento e incluso los informes detallados que sobre esos alumnos se hayan realizado.
Eso no se puede permitir. Pero lo hacen, ellos tienen el poder.
Si te exigen que cambies la descripción de dos asignaturas de tu programación porque en unos apartados no se ajusta a lo que piden, pero no entiendes a qué se refieren ya que toda tu programación sigue el mismo esquema en todas las asignaturas y sólo te piden modificaciones en dos de las cuatro que describes, no es de recibo el silencio administrativo con el que te responden. No lo es. Tú has tenido un plazo para arreglar el mundo y no has sabido hacerlo por no entender su petición, les has pedido ayuda y no te responden. Atrévete a dejar sin respuesta el requerimiento de un inspector, verás lo que te pasa... Tictac ¡¡expediente!!
Defecto de forma, esa es la gran excusa para regalar aprobados y obviar el tesón con que tantos profesores detallan los procedimientos y criterios de evaluación en sus asignaturas.
Pero debo ser justo: también hay personas que cumplen con su deber y ayudan a que esta pesada y oxidada maquinaria administrativa funcione un poquito mejor.
A todos ellos va dirigida mi petición: no persigan al pensamiento libre, sancionen a quien tengan que sancionar pero no entorpezcan el trabajo de tantos y tantos profesionales que cada día dan lo mejor de sí mismos para formar a sus alumnos. Ustedes han sido profesores también no hace tanto (bueno, en algunos casos sí), por lo tanto créannos cuando les decimos las cosas, cuando pedimos personal, cuando pedimos material, cuando pedimos justicia.
La música es un arte, pero incluso las artes tienen su nivel científico, su base matemática (en este caso), y aunque no todo cabe en las plantillas con que se valoran los objetivos y apartados y subapartados que cubren con tanto ahínco, sin un sistema serio, bien articulado, justo, que respete la materia que imparte, no vamos a ninguna parte.
Igualen las enseñanzas superiores de música a las enseñanzas universitarias, y no lo hagan por temor a movilizaciones o a ruido mediático: háganlo por justicia, porque tienen que estar integradas, y porque necesitamos de su profesionalidad y buen criterio para poder desarrollar exitosamente nuestro trabajo, que no es otro que el de formar personas.
Traballos para esta segunda avaliación, Música 1º bacharelato

Por petición de varios alumnos colgo a lista de temas adxudicados para a parte específica do traballo de avaliación: (lembrade que a primeira parte do traballo é común para todos, e que consta dunhas preguntas relativas ó libro de lectura obrigatoria, "Settecento")
PACO: A música vocal profana no Barroco italiano (excluindo a ópera): xéneros, formas, compositores
FERNANDO: A música vocal relixiosa no Barroco italiano: xéneros, formas, compositores...
MARTA: A música vocal relixiosa católica no Barroco alemán: xéneros, formas, compositores...
SERGIO: A música vocal relixiosa protestante no Barroco alemán: xéneros, formas, compositores...
ANABEL: A ópera italiana no Barroco: orixes do xénero, copositores, primeiras óperas...
DÉBORA: A ópera francesa no Barroco: estrutura, compositores destacados, xéneros. A traxedia lírica de Lully...
SANTIAGO: A óepra barroca en España: escritores do Barroco que participaban, compositores destacados, obras...
NELSON: A zarzuela española do Barroco: orixes, autores, obras...
INÉS: A música instrumental no Barroco italiano: formas baseadas nas variacións e na repetición e baixos de danza (folia, passacaglia, chacona)...
EVA: A música instrumental no Barroco italiano: formas baseadas en modelos vocais. A sonata da camera e a sonata da chiesa. Autores, obras...
BRAIS: A música instrumental no Barroco italiano: formas improvisatorias e rapsódicas. Preludios, toccatas, fantasías...
JONATHAN: A música instrumental no Barroco italiano: o concerto solista. Relevancia de Torelli, Corelli e Vivaldi na súa evolución.
RUBÉN: A música instrumental no Barroco italiano: o concerto grosso. Autores, obras...
NEREA: A música instrumental no Barroco alemán: a fuga. Relevancia de J.S.Bach e da súa obra "El arte de la fuga".
DIEGO: A música instrumental no Barroco alemán: o concerto grosso. Relevancia de Haendel.
ALBERTO: A música instrumental no Barroco alemán: os seis Concertos de Brandenburgo de J.S.Bach.
LUCÍA: A música vocal no Barroco inglés: relevancia de Purcell na ópera inglesa do Barroco.
DENISE: A masonería e as óperas de Mozart: "A frauta máxica". (o teu libro de lectura é outro: "La conspiración Mozart")
ISANET: A música instrumental no Barroco alemán: as danzas. Relevancia das Suites inglesas e francesas de J.S.Bach.
BELÉN: A música instrumental no Barroco alemán: as danzas. Relevancia das Seis suites para violonchelo solo de J.S.Bach.
MARINA: A música instrumental no Barroco alemán: evolución da familia de corda fretada. Familia de violas e familia de violíns. Relevancia dos talleres de Cremona (Andrea Amati, Antoni Stradivari...)
SARA: A música instrumental no Barroco: o inveno da orquestra. Papel de Lully na súa creación/evolución.
La huelga de los alumnos, un derecho continuamente en tela de juicio

Estoy cansado de escuchar tonterías siempre que hay huelgas.
Cuando las organiza algún colectivo asalariado, como la jornada de huelga implica una pérdida económica "supuestamente" equivalente a la jornada no trabajada (ya se sabe que siempre te quitan más de lo que te pagarían), nadie se cuestiona su legitimidad, aunque siempre surjan comentarios "ingeniosos" al respecto.
Ya se sabe, lo típico: entre los que la secundan, las críticas hacia los compañeros que no se mojan, pero que se verán igualmente beneficiados si la protesta lleva a alguna parte. Entre los que no la secundan, las críticas hacia esos "irresponsables" que aprovechan la mínima ocasión para hacer uso del que debería ser el último recurso del trabajador.
En la profesión de la enseñanza, las huelgas han sido siempre un arma muy manejada ante las injusticias que la administración o la sociedad o el gobierno fueron cometiendo.
Los profesores, ya de por sí mal considerados en esta sociedad enferma que rápidamente olvida lo que hay detrás de una plaza pero que nunca deja de recordar y emular los méritos de tanto famosillo de mierda, siempre hemos recibido críticas por parte de los padres cuando la huelga entraba en juego.
Unos padres que en la mayoría de las ocasiones sólo pensaban en "¿qué hago ahora con el niño?", porque para muchos padres los centros de enseñanza no son lugares donde sus hijos recibirán una formación que complementa a la que ellos dan a sus hijos, sino vertederos donde retenerlos el máximo tiempo posible y donde transformar lo que en ocasiones ellos nos dejan en niños diez. Y repito lo que digo, "muchos" padres, no todos. Afortunadamente.
Un profesor que se pone de huelga muchas veces se ve como un jetas que ya está otra mañana rascándose los mismísimos en lugar de ir a trabajar.
Y entre los profes, divisiones de opinión sobre las huelgas, claro: por un lado, los que nos comprometemos y arrimamos el hombro siempre que podemos. En segundo lugar, igualmente respetables que los primeros, los que NO simpatizan con la causa de la huelga y por tanto van a trabajar.
En tercer lugar, y aquí me llevan los demonios, los que quieren quedar bien con todo el mundo y quedan mal: esos que se quieren beneficiar del sudor ajeno sin renunciar a nada. Y aquí hay muchos tipos: el típico remolón que siempre se entera tarde (qué casualidad), pero al que "le hubiera encantado" manifestarse; el rancio que está hasta las narices de tanta manipulación del alumnado por parte de "esos sindicalistas" que no hacen más que engañar; el típico jetas que piensa lo mismo que los huelguistas pero no mueve un dedo, entre otros argumentos porque "ya hice mucho en su momento y ahora os toca a los jóvenes"; el que es aún peor que ese jetas, y que viene siendo el profe pseudo-progre joven que simpatiza con la causa pero no quiere renunciar a nada, y entonces alimenta conversaciones de cafetería pro-huelga pero el día de autos viene al curro; etc.
Unos y otros tienen argumentos de todo tipo para conciliar el sueño: los que secundamos la huelga, pensamos a menudo de nosotros mismos que actuamos en conciencia y que asumimos un cometido que trasciende a nuestra persona (nuestros ideales). Miramos con cierto condescendencia paternal a los acomodaticios que tragan todo lo que les cae encima y miramos con justificado enojo a los sin-cojones que piensan como nosotros pero no mueven ficha.
Los que no simpatizan con la huelga, siguen cumpliendo su deber. Y en esta palabra apoyan todo el peso de su reflexión: los huelguistas "son" poco profesionales, son unos vagos, si renuncian a ese dinero seguro que es porque pueden permitírselo, etc.
Los del tercer grupo, sinceramente, no sé en qué coño pensarán. Quizá no lo hagan y punto. O quizá no duerman tan bien como parece.
Pero, insisto, todo esto tiene que ver con el mundo laboral. Gente que cobra por trabajar y que un día decide incumplir su horario y renunciar a una parte de sus honorarios.
Hasta aquí, nada nuevo.
La reflexión que hoy arrojo en este muro de lamentaciones que es mi blog apunta hacia el otro lado del pupitre: los alumnos.
Cuando fui alumno secundé casi todas las huelgas que se cruzaron en mi camino, y puedo asegurar que hubo muchas, tanto en el instituto como en la universidad.
También es cierto que en una ocasión (una, que yo recuerde) no me uní a la causa porque no estaba de acuerdo con ella.
El principal argumento que utilizan los piquetes para amedrentar a los indecisos o a los no simpatizantes con la causa es la acusación de peloteo: "seguro que no te apuntas para hacerle la pelota a tal o cual profesor". Probablemente sea así en bastantes casos, pero creo firmemente en la capacidad de disidencia ideológica, se tenga la edad que se tenga, y me parecería injusto anular de pleno la que podría ser una cojonuda contraargumentación por dar por sentada una hipótesis basada en prejuicios.
El argumento que utilizan los antihuelguistas se basa en una falacia: es cierto que la mayoría de los alumnos NO sabe la letra pequeña de ninguna huelga, muy pocos sabrían explicar en más de 30 segundos las circunstancias que provocaron una movilización. Con perder clase ya está. Pero siempre, SIEMPRE, hay alumnos que saben lo que hay detrás, aunque sean 2 de cada 25, me da igual, y sus voces no pueden ser silenciadas con el paternalismo claustrofóbico (casi franquista si me dejo ir) de quien no toma en serio las motivaciones de una huelga. La falacia consiste en convertir en ley lo que no es sino un hecho repetido muchas veces, y si es verdad que muchos alumnos van a la huelga para perder clase, no les faltan razones DE PESO para sumarse a la protesta.
Puede que sean alumnos, chavales de quince años de promedio de edad, pero NO son gilipollas, no son marionetas, no son personas a las que tengas que dictar lo que deben pensar o lo que deben hacer.
Aunque no sean trabajadores en el sentido estricto del término (no están cobrando un dinero por asistir a unas clases), sí están haciendo un ejercicio de renuncia en señal de protesta: renuncian a aprender, a asistir a unas clases a las que tienen derecho, y van a perder todo un día de clases para demostrar su enfado con este gobierno fascista.
Estamos aquí para enseñarles nuestras materias, sí, pero también para ayudarles a desarrollar un sentido crítico, una capacidad que a nosotros NO nos enseñaron a entrenar cuando teníamos su edad.
Y eso pasa por encima de la ideología que cada uno de nosotros tenga.
Yo me considero una persona progresista, de izquierdas, que creo en la igualdad innata del ser humano, y no acepto que quien tenga el poder lo utilice para cercenar el espíritu crítico. Mis alumnos nunca me han oído pronunciarme en clase sobre temas políticos, ya que no considero que sea el escenario más adecuado para ello. Pero ellos ven, entienden, y creo que a partir de la cuarta clase saben de qué pie cojeamos cada uno. Eso NO es malo, porque somos personas. Y cuando algún alumno de derechas ha dado su opinión sobre algún tema que salía al hilo de la clase, yo siempre le he dejado hablar, he dejado que otros compañeros interviniesen, y si se me ha preguntado algo me he pronunciado. Eso también es educar. (Pongo como ejemplo el tema de la emigración y las influencias de la música africana en la música pop española, tema ante el que siempre surgen comentarios racistas y comentarios pro-mestizaje; es bueno que debatan, que piensen en voz alta y se equivoquen y busquen el camino).
Está claro que NO todas las opiniones son igualmente válidas. No. Ninguna ideología que pise los derechos humanos tiene cabida en nuestra sociedad.
Pero si los individuos de un grupo con menos experiencia, como es en este caso el de los alumnos, utiliza un recurso que tiene a su disposición el trabajador (por ahora aún se tiene, aunque el PP se encargará - ya lo han avisado - de revisarlo... hay que joderse), debemos RESPETAR ese derecho que están ejerciendo.
No podemos utilizar nuestras armas de profesor para obligarles a venir a clase el día de huelga.
A ver, una cosa es que yo haya puesto un examen para un día X desde hace tiempo, y luego surja la convocatoria de huelga. Ahí, ya se sabe, prevalece la fecha del examen. Siempre fue así y creo justo que siga siendo así, porque si no estaríamos perjudicando a los que no simpatizaran con la huelga y vieran modificada una fecha oficial.
Otra cosa MUY diferente es poner el examen ese día, después de saber que había una huelga. Ahí estamos coartando la libertad de nuestros alumnos de ejercer su derecho a la huelga. Ahí estamos boicoteando su intervención. ¡¿Qué clase de educadores somos?!
Ni podemos premiar a quienes NO hagan huelga, ni podemos castigar a quienes sí la hagan.
De por sí, el concepto de huelga implica una pérdida. Si los alumnos faltan a clase, ya están perdiendo seis horas de clase a las que tenían derecho. Si te faltan todos, puedes considerar que la clase de ese día está dada. Allá tú. Pero no los machaques por ello.
Si van a una manifestación o se quedan en casa a jugar al ordenador en casa, eso es cosa de ellos, no tuya.
No podemos ser más papistas que el Papa, no podemos aleccionar con la vara de mimbre, no podemos pisotear sus derechos. De ningún modo.
La enseñanza pública está en peligro, y si alguien me cree alarmista, tiempo al tiempo.
Del mismo modo que yo no los incito a que hagan huelga, no les pises la cabeza tú por hacerlo. No eres nadie para juzgar la legitimidad de su decisión. Estamos en democracia, y "su" opinión (al igual que "su" voto, en el caso de aquellos que ya puedan hacerlo) vale exactamente lo mismo que el tuyo. Igual. Aunque tripliques su edad. Da lo mismo.
Respetemos a nuestros alumnos, ayudémosles a pensar por sí mismos, no seamos pequeños dictadores de pacotilla.
¡¡A estas alturas!!
La dama de hierro, una película que -SIN mentir- NO dice la verdad

Meryl Streep acaba de ganar su merecidísimo tercer Óscar gracias a su interpretación de Margareth Thatcher en la película La dama de hierro.
Debo decir que no me gustó nada (NADA) el enfoque que se da en este film de la tiránica gobernante: en primer lugar, se nos ofrece una acuarela de su vida en la que se omiten datos escalofriantes (vamos, todo lo que tiene que ver con sus polémicas decisiones, sus ataques continuos a la clase trabajadora y sus abusos de poder) y se centran muchísimo en la dolorosa vejez de una mujer desmemoriada que vive más en el pasado que en el presente.
Se busca la complicidad del espectador haciéndole sentir pena por una enferma que huye de los excesivos cuidados de sus hijos, y se la pinta como una luchadora con carácter.
Se recurre también al palo del feminismo, dejando ver que ella solita fue capaz de imponerse a un gobierno patriarcal en el que ninguna mujer tenía derecho a opinar, y se le da un matiz casi heroico cuando logra ganar las elecciones.
No se abandona por ello el factor social: mediante sus orígenes humildes se busca la complicidad del gran público, haciendo ver el desprecio que tuvo que aguantar en su ascenso al poder, salvando baches como los prejuicios de clase.
Quizá haya que reconocerle los méritos de haber hecho una carrera prestigiosa contra corriente y de haber alcanzado la cumbre del poder contra el machismo y la jerarquización social. Quizá.
Pero no podemos olvidar todo lo que hizo, no la podemos mostrar como una Juana de Arco que libra una batalla por sus ideales a pesar de los inconvenientes, y omitir las masacres que llevó a cabo, los abusos contra la clase obrera, su posición de extrema derecha.
Eso no es justo.
Eso es faltar a la verdad.
Esta mujer fue una auténtica tirana, una déspota que pisoteó los derechos de un país y que no tuvo en cuenta las necesidades de su pueblo, sino las de su partido.
No es de recibo que se haga ver la guerra de las Malvinas como un drama nacional cuando ellos tenían clarísimo que iban a ganar sin problemas. No es justo.
Uno termina de ver la película y, si no está al tanto de cuatro datos históricos, llega a plantearse le por qué de su mote.
Total, si sólo es una pobre ancianita que ya no recuerda nada, con lo luchadora que fue...
Estamos derrapando hacia la derecha de un modo alarmante.
Hay que redirigir el rumbo, o si no no sé adónde llegaremos.
Una mala película, un mal documental, un falseamiento de historias manejando cuatro datos reales y dando un enfoque victimista que a más de uno (supongo) lo habrá indignado.
De todas formas, repito, es un Óscar magistralmente ganado.
Enhorabuena, Meryl Streep.
El concierto de Nach: catarsis colectiva

La amistad

Amistad.
Es difícil definirte,
es arriesgado aspirar a cercarte con palabras,
delimitar tu extensión,
sombrear tu perfil y decidir dónde terminas y dónde comienza lo otro,
lo que tú no eres.
Torpes letras,
complejísima emoción...
No intentaré diseccionar tu cuerpo con el bisturí del diccionario,
no me atreveré a bautizar a nada con tu nombre,
pero permíteme
(permítemelo)
poner algún ejemplo de lo que claramente eres.
Esto eres,
tú, que te disfrazas con mil caretas y sonríes a los viandantes,
tú, que aprietas el pecho con súbito entusiasmo
en momentos muy intensos,
secuestrando alguna que otra lágrima,
humillando la mejilla,
moqueando a escondidas,
enmudeciendo la conversación,
estrangulando sin corbata
o empapando en llanto inconsolable las preguntas más absurdas
y dolorosas,
los terribles porqués de esta existencia humana,
que a veces, no obstante, llega a ser tan maravillosa.
Cómo plantearse en términos verbales
la existencia de algo que nos es tan íntimo,
tan propio,
tan necesario,
como tú,
Amistad.
Una fuerza que nos hace mover montañas,
subir a un ascensor muerto de miedo,
beber una copa de menos
o tres de más,
una energía que arrastra nuestras vísceras por el suelo mal empedrado
de esta vida,
y nos llena de cristales y metralla el vientre.
Esa inmensa ola de energía que tú eres,
amistad,
es capaz de colgar de las aspas de un ventilador
los intestinos de lo racional,
llenando las paredes de preguntas
y respuestas
y quizases,
remoloneando en el cómodo sofá de la procrastinación.
Tú, que desconoces el sabor de lo sencillo,
que ignoras totalmente cómo se siente entre las sábanas de la rutina,
que desprecias profundamente la convencionalidad
y la atacas desde sus raíces más rabiosas,
eres en verdad todo aquello que podemos necesitar
para burlar a la muerte
y justificar nuestra existencia:
si de algo se puede arrepentir un moribundo
es de no haber sabido tener ningún amigo de verdad,
porque cuando se llega a esa terrorífica revelación
no queda salvación
ni extrema unción
ni nada.
Se va uno de la nada a la nada.
En mi mente,
al hilo de estas ideas,
una fotografía que no podría recordar sin emocionada voz,
un ejemplo gráfico de lo que realmente es la amistad:
un grupo de hombretones disfrazados de esquimal
deteniendo el tráfico a las cuatro y pico de la tarde
en una concurrida avenida,
a la puerta de tu casa,
y tú asomado a la ventana junto a Avelina
observándonos a todos ahí abajo,
contigo, tan cerca realmente,
con una carroza con forma de iglú
y pancartas recordando que aún estás
(y estarás aquí antes de lo que piensas, amigo)
con nosotros.
Porque aunque quizá te falten las fuerzas
para tirar de la carroza,
y aunque tu voz apenas asome por el filo de tu mentón,
y aunque aquel desagradable percance te haya sumido
en cierta insoportable desesperación,
eres tan fuerte,
tan grande,
tan importante para todos nosotros,
que realmente ningún otro pasó tanto tiempo en ese iglú
como tú,
ni en nuestras mentes,
Juan,
tú, que eres un amigo tan entrañable,
tú, que con tu humor sagaz siempre alegras la vida de todos,
tú, que llevas mejor que nadie las cuentas
y pagas por adelantado, con generosidad,
tú, que aunque no desfilaras con nosotros
fuiste nombrado, visto, recordado
por todo aquel que viera nuestro iglú.
Amistad,
palabra ambiciosa e ineficiente al mismo tiempo,
idea tan humana que no hay dos que la vean igual,
Entroido,
o el tiempo que cabe en un beso,
o los besos que no se han dado aún por falta de tiempo,
o los dados de hielo que besan el vaso
que beso antes y después de cada nuevo beso.
Somos tiempo,
si olvidamos lo que somos
dejamos de ser,
si olvidamos a quienes son tanto para nosotros
perdemos algo esencial en nuestra vida...
Y aunque en el Entroido las máscaras asfalten rostros,
bajo cada careta debe haber,
siempre,
una voz que nombre a alguien,
unos ojos que nunca dejen de verse
y una boca que desee.
Somos deseo,
somos tiempo,
te necesitamos,
Amistad.
(poema dedicado con especial afecto a Juan, para que se mejore y pronto vuelva con nosotros; también se lo dedico a Avelina, mujer luchadora como ninguna, y a todos los amigos de la carroza del Puti-glu, que tanto nos divertimos a la vez que homenajeábamos a nuestro amigo; ¡que viva el Entroido!)
Juego literario: ¿qué DOS declaraciones de amor hay en este poema?

impagable armonía en que me sume tu voz,
amigo que me observas con muda atención, tú que
me comprendes entre tantos devaneos, al
calor de un aquí y un ahora en que finalmente brilla alegre el sol,
astro tiránico que a mis enemigos ruboriza?
¿Cómo podría agradecerte tu fiel escucha,
oído mientras canto mi lamento,
el mío, yo que soy desde siempre un solitario joven que
desconoce el amparo de un amigo, y que enojé a la celosa Hera
con mi engreimiento juvenil, no
sabiendo que el crimen lo paga incluso quien la norma ignora?
¿Cómo podría agradecerte tu sonrisa? Eres el hermano que oye
este llanto caústico, fruto perenne de mi
astillado corazón, ánfora tosca en la que encierro un canto
que nadie más ha intentado escuchar. Este
terco hombre que ahora ha descubierto el amor,
sentimiento menos divino que humano, no
olvidará nunca la atención con que mi sufrimiento se aminora.
Buscaré entre las ramas de ufana juventud el
verdor con que cubrir tu amargo llanto;
aflore de mi pecho; detendré mi
respiración si con ello escucho tus palabras; vestiré una bandera
en la que todos vean que al fin mi alma es blanca,
lloraré cada segundo si con ello este barco sus velas iza.
Nunca te seré ajeno, amigo de mi alma; mas te pido una sola cosa: detén
la angustia de mi espera, abre tus
labios tensos y libera tus palabras; alegra con tus andares
el erial de mi alma, estas tierras yermas, llenas
del más horroroso misterio: mi
pecado imperdonable, mi desierta vida.
Yo sabré amarte más allá de
lo concebible; sabré escombrar mi pasado de sombras
sobre las que dancen los placeres del presente, y
prometo ser tus manos y tus brazos, llenaré los huecos
que oscurezcan tu mirada, seré la caries
de tus penas, las aplastaré con una felicidad nueva y profunda.
Sigo viendo tu mirada, relampaguean en
tus ojos los destellos de la ilusión naciente; el
ahora nos promete un mañana con más carne que hueso,
la sonrisa puebla tu cara risueña, pero lo que
sume a mi conciencia en un dolor creciente que ahora late
es ese silencio tan molesto, un tizón ardiente que golpea mi alma,
la sospecha más infame, una pena tan fecunda...
¿Por qué cuando tanto entrego, me ves aquí (criatura perdida),
aun quebrando mi semblante con tan cruda exposición, en
lo alto de este prado, asomando a esta agua tibia, tus
labios hablan tan bajo que tus palabras, esquivas, no son sino las huellas
de una voluntad que no sé afín a la mía, sin
aviso, sin verdad, como pidiendo una despedida?
¿Por qué no dices lo que piensas, ya
que tanto ves mis ojos, ya que
yo te soy sincero, desnudando no
mi cuerpo, que lo haría, sino lo que me
es más caro y más terrible, mi espíritu atormentado, esta soledad que escuchas
que tantas horas de tortura me cosió en las sandalias? Ahora dime,
amado hermano, amigo ingrato, amado frío, algo
que sacie mi sed de palabras, al
menos dos, valdría una, dame una al menos.
Si no soy más que uno más, insulta
mis brazos de mancebo, ataca mis
hombros de hombre sedentario, escapa a mis besos
de corcel herido, huye de todo lo que darte pueda, mas
concédeme una palabra, atiende mi llanto desesperado, dame
un monosílabo que recordar, un eco de esta dicha, uno
solo me es suficiente; te lo ruego, si no me hablas ¡muera antes!
Un silencio como este es un elefante que pisa,
una tras otra, todas las flores que mis
palabras por ti ha regado; soy un ave sin sus alas,
un amante sin respuesta, un adiós que no fue antes un hola; mas
no desisto tan rápido, porque aún sin alas mi valor vuela,
hallando que no vivirás más si no es conmigo.
Un ardor como el que ahora mis entrañas hiere
es mayor de lo que mis
padres me enseñaron a soportar; y pues estoy harto de que me intenten seducir con sus pechos
todas las damas que a mi paso hallo, (no con intención de verlas, mas
huyendo de su lujurioso tacto), que sepas que a su límite mi paciencia toca
al ver cómo ignoras mis
palabras... ingrato amante, amigo de mi alma... ¡he aquí mis senos!
Caigan las ropas que mi cuerpo cubren... a ti me ofrezco como aquel a quien patea
la ignominia del silencio que sucede a mi
confesión... He aquí mi joven vientre,
veo que me observas fijamente, y que al igual que yo te desnudas... ¡Seamos
uno, amémonos por siempre, al fin reaccionas! He aquí, tú y yo, ¡amantes!
Cae al agua el apuesto joven, di
si crees que el castigo no fue suficiente... ¿que
se lo buscó él primero? Nada impide a que el amor un
buen día triunfe entre jóvenes; mas... ¿en qué día
se podría consentir, hermosa Eco, que el amor atase a un vivo a quien no diría de sí mismo "existí"?
Un castigo como el suyo es parecido al tuyo, hermosa ninfa, algo tan cercano
como ver en su reflejo amor y al tiempo un enemigo.
"Es verano", nuevo relato

Es verano.
Abres la cartera: el DNI, la tarjeta sanitaria, un par de tiques, tres fotos de carné y algo de dinero. Dos billetes de 5 euros medio rotos, uno de diez y cuatro monedas. Suman 23,70 euros.
Cierras la cartera. La guardas en el bolsillo.
Coges una caja de tabaco medio aplastada y la abres. Hay truja. Buscas un grinder en los bolsillos... No hay suerte. Buscas papel de liar... Mierda, no hay Rizzla. Te conformas con los tres papelitos que quedan en el cartoncito de OCB que encuentras en el bolsillo de detrás del pantalón.
Te lías un porro.
Fumas.
Un humo espeso y con cierto sabor a madera seca te hace toser al principio, pero insistes y finalmente te acostumbras a su tacto.
Cierras los ojos y reclinas la cabeza hacia atrás.
Te estiras un poco.
Es verano. Tienes trece años y tus amigos del colegio se han cansado de burlarse de ti. Con el final del curso y la playa las tensiones acumuladas a lo largo del año parecen absurdos resentimientos innecesarios.
Tu verano será muy diferente al suyo. No hay dinero. Papá ha perdido su empleo y mamá sigue en su línea habitual... Malditas tragaperras.
Trabajas paseando los perros de las vecinas, haciendo recados y ayudando a carga descarga en un almacén.
Es verano.
Por un momento deseas que termine agosto y empiece de nuevo el curso.
Pero Pedro está ahí, esperando por ti. Con sus puños de matón, hijoputa, seguirá haciéndote odiar los recreos.
Pero eso ya acabó, porque es verano.
Das otra calada, muy intensa. Abres los ojos.
Notas un hormigueo en la punta de la lengua. Esta mierda es cojonuda. Te encanta.
Buscas con la vista alguna ventana abierta en la habitación. Nada. Todo cerrado a calicanto.
Das otra calada.
Es verano.
Los teléfonos móviles aún no existen, al menos no de forma generalizada, y llegas tarde.
Quedasteis a las cinco en punto y ya van para las y cuarto. Aún te quedan diez minutos, suponiendo que aparques sin dificultades.
Tienes 21 años.
Marta no es de ese tipo de chicas que esperan pacientemente. Igual ya se ha marchado.
Logras aparcar y cuando estás a punto de llegar a la puerta del centro comercial te la encuentras de espaldas, marchándose.
La alcanzas por detrás, apoyando tu mano derecha en su hombro.
Se gira. No es ella. Te confundiste.
Te disculpas y retrocedes. No está. Se fue.
La has cagado.
Sigue siendo verano.
Te quemas un poco los labios al llegar al final del porro y eso te fuerza a abrir los ojos bruscamente, regresando al cuarto donde estabas, sentado en una esquina, con la mirada perdida en medio de un terrible caos.
Te levantas, das un par de vueltas en círculo.
Vas al baño.
Te lavas las manos.
No sale.
Sigues intentándolo.
La jodida sangre no sale. Ni de las manos ni de la ropa.
Te quitas la ropa. Toda.
Te sientes sucio.
Asqueroso.
Abres el grifo del agua caliente de la bañera y esperas a que se llene, ahí, en pelotas, medio sentado en el bordillo de esa jodida bañera del año de la polca, con unas horribles cortinillas que se enganchan y rompen al tirar de ellas.
Buscas una toalla. No hay.
Al menos no limpia.
Regresas al cuarto escuchando de fondo el agua. Es relajante, un sonido muy relajante.
Coges la sábana de la cama: está sucia, no te vale.
Buscas en el armario, por si hubiera alguna de recambio.
Nada.
Echas un vistazo general.
Menuda mierda.
Vuelves al baño. Te metes en la bañera. Echas jabón en la mierda de esponja que hay, y te limpias un poco.
No sale nada de sangre.
De un modo frenético e incontrolable, empiezas a rascarte con lo que te queda de las uñas (siempre te las comes, algún día te harás un muñón... ¡cállate, mamá!), y cuanto más lo haces más sucio estás. Sigues y sigues. La bañera se tiñe de un rojo tan oscuro que casi parece violeta.
Paras de repente. Respiras hondo. Muy hondo. Apoyas la cabeza en la pared y, con el grifo aún abierto, te dejas escurrir poco a poco, hasta que el agua te cubre la mitad de la cabeza.
Es verano. Este año papá sabe que tendrá que cumplir lo que te prometió: si apruebas todas te llevo al parque de atracciones.
Estás más ilusionado de lo habitual en ti, un niño de 8 años con problemas de relación. En el cole no saben cómo canalizar tu energía para sacarle provecho. En esta época el sistema escolar no daba nombre a tu caso, pero si nacieras 20 años más tarde el equipo de orientación se devanaría los sesos para decirles a tus padres que lo tuyo no era normal, que necesitabas una atención especial y especializada.
Es verano.
Tus ilusiones se posan en el boletín de notas que te da la tutora, que con su firma enorme y de letras redondeadas da validez y precio a un curso de esfuerzos.
Al llegar a casa papá las lee con orgullo en voz alta, asignatura por asignatura, comentando la importancia que tiene estudiar para el día de mañana ser alguien de provecho.
Esperas ansioso a que diga la frase mágica.
Se te acerca y te dice: Hay que celebrarlo. Hoy comeremos fuera de casa. Te da una palmadita en el hombro y se va al baño. Así. Sin más.
Sacas la cabeza de la bañera. Sigue cayendo agua. Cierras el grifo. Te incorporas.
No hay forma de limpiar la sangre.
Te rindes y optas por ponerte ropa por encima.
Te diriges al salón, esquivas los bultos del suelo y te acercas al armario. La camisa te queda un poco apretada, pero te la pones.
El pantalón no hay forma de ajustarlo, así que te coges un cinturón y, sin ser capaz de cerrar el pantalón, sujetas firmemente el cinturón por encima. Así seguro que no se cae.
Vas al baño otra vez. Te peinas. Te echas un poco de colonia.
No te convence pero peor es nada.
Vuelves al salón.
Tienes sed. Y mucha hambre.
Esta mierda es de la buena.
Abres un cajón y encuentras una bolsita con coca.
Sacas el DNI, te haces dos rayas.
Maldita sed.
Abres el mueble bar y ahí ves una botella de whisky.
La abres. Te bebes un par de tragos, directamente de la botella.
Te sientas sobre la cama.
Observas la escena.
No te gusta. Estás incómodo.
Te tumbas en la cama, en diagonal, panza arriba, y clavas los ojos en el techo.
Hay manchas de humedad. Lamparones enormes y alguna grieta.
Es un cuarto muy cutre. Ves las tarifas en la hoja de propaganda: 45 euros una noche, desayuno incluido.
Normal.
Un hotelucho de mierda en un pueblo de mierda.
Cierras los ojos.
Es verano.
Marta y tú empezáis a salir. Ella tiene 17 años y tú 19. Te sientes importante. Ya tienes novia. Que se jodan esos cabrones que tanto se reían de ti cuando te veían caminando solo por las calles del pueblo.
Es una tía maja, con una cara normalita del todo pero unos grandes ojos que te vuelven loco. Su risa es contagiosa, y aunque es una chica muy seria para algunas cosas te trata bien en el catre. Lo hace muy bien. Sabe lo que te gusta y lo hace todo de buena gana.
El hecho de estar un poco gordita ayuda a prevenirte de celos y cuernos, ya que las modas apuntan a otro perfil de chica. Mejor para ti.
La conoces desde siempre, por lo que ya tenéis mucho camino avanzado.
Te sientes, por una vez, querido. A salvo de la horrible soledad que tanto conociste antes.
Os queréis, es un amor adolescente. Parece que todo durará eternamente, que no necesitáis nada de nadie y que el mundo está hecho a vuestra medida.
Es verano.
Por fin te gusta esta estación.
Llaman a la puerta. Abres los ojos. Servicio de limpieza. Los mandas al carallo. Pides diez minutos para recoger tus cosas e irte.
Se marchan.
Te incorporas.
Todo está patas arriba. Te ves las manos: tienes heridas, tienes mucha sangre, te duele mucho el hombro derecho y no sabes por qué.
Das un par de pasos. Descubres en el suelo dos montones bastante grandes, con mantas encima.
Sientes una punzada en el estómago. Te da un apretón. Corres al baño. Te sientas en el trono.
Estás algo mareado. Piensas.
Es verano. Mamá sigue yendo a rehabilitación para superar su ludopatía. Ya se fundió los ahorros de papá, los de la tía y los de la abuela.
La familia está que trina con ella, pero no pueden hacer nada. Está enferma.
Te sientes muy solo. Llegas de clase un día sí y otro también, con ganas de contarle a alguien algo de lo que has hecho, de lo que te ha ocurrido ese día, pero no hay nadie que te pueda escuchar.
A tus quince años sabes que eres un adolescente complicado, con tus necesidades, pero ni tu madre está para monsergas, ni tu padre está en casa, todo el día trabajando en lo que le sale al paso.
Es verano.
Quedas con algunos compañeros de clase para hacer un trabajo de recuperación para septiembre en la biblioteca. En el camino de vuelta te lo encuentras. Pedro te espera con los brazos cruzados. No le ha gustado que lo delataras al jefe de estudios por haberte pegado en el recreo, y te va a caer otra. Lo sabes. Se acerca a ti y te coge del brazo, te lleva a empujones a un callejón y saca de su bolsillo un porro recién liado. Fuma, te ordena. Fúmatelo entero o te parto la cara.
Fumas.
Nunca antes lo habías hecho, así que toses una y mil veces. Cada vez que toses, Pedro te golpea en la cabeza, con la palma de la mano abierta. Cada vez más fuerte.
Fumas con ansiedad, sin saber muy bien cómo tragar el humo, cómo soltarlo por la nariz o por la boca... Toses frenéticamente. Te golpea una y otra vez. Acaba dándote un puñetazo en el estómago, y cuando doblas te parte los morros. Ya en el suelo, te da un par de patadas y se aleja, riendo.
Tiras de la cadena. Te levantas muy mareado.
El baño apesta. Ahora de un modo que no sabes cómo arreglar. Entre la sangre y lo que acabas de dejar crees perder la perspectiva.
Te acercas a los dos bultos.
Apartas las mantas. Un impacto te tumba para atrás. No te puedes creer lo que ves. Dos cadáveres. Un hombre y una mujer.
Tienen una brecha enorme en la cabeza, probablemente hecha con un palo o similar.
Tu corazón late tan rápido que no sabes muy bien qué hacer.
Te lías otro porro. Lo enciendes. Está muy fuerte pero lo necesitas. Te bebes un par de tragos de whisky.
Te duelen los ojos.
Abres las ventanas, necesitas algo de aire. Observas a través de la ventana y ves que abajo, en la acera, hay un grupo de gente rodeando un objeto. Cuando te asomas miran arriba y te ven. Te señalan. Una mujer chilla. Te asustas y cierras la ventana.
Estás muy acelerado.
Te acercas a los dos cuerpos, están boca abajo. Es extraño, parece que los pusieran así adrede.
Giras el cadáver de la chica, una mujer de unos 30 años. Cuando ves su cara te quedas sin respiración. Es Marta.
Es verano.
Llevas ya tantos años en esta celda que no sabes muy bien cómo pasó todo.
Tienes ya 59 tacos y en el centro te consideran una autoridad, no tanto por tus habilidades sociales como por tus antecedentes penales.
Tienes 31 años. No lo sabes aún, pero Marta ha quedado hoy con otro hombre para cenar y, ¿quién sabe?, disfrutar de una romántica noche en algún hotel.
La vida en la gran ciudad no la llena tanto como ella había pensado. Después de vuestra ruptura se aleja todo lo que puede de ti y trabaja como dependienta en una tienda de ropa.
Buscando en las redes sociales se agrega a un grupo de antiguos alumnos de vuestro colegio.
Adivina por dónde hace buenas migas con Pedro, que ahora se gana la vida jugando profesionalmente al golf - con lo bruto que era...
Es verano.
UN SECRETO, nuevo poema

Dímelo
Dímelo ahora o calla para siempre.
No dejes que las horas echen tierra
sobre mi cadáver,
un fiambre aún latiente,
cálido,
un cuerpo en el que los gusanos
de la desesperación
aún no han hincado el diente.
Dímelo
de una vez.
No sigas callando.
Termina con esta farsa.
Tus ojos saben que quieres decirlo,
tus pasos saben que puedes querer decirlo,
mis manos saben que tus pasos lo dicen,
por tanto: dilo ya.
¿A qué esperas?
Nunca te serán tan lastimeras
las palabras de otra amante,
nunca una voz humana podrá rozar con tanto ahínco
las entrañas del Averno.
Dímelo,
al menos una vez,
al menos al oído,
nadie más sabrá que lo has hecho,
será nuestro secreto,
dilo,
por favor,
¿un llanto como el mío no es pago suficiente?
¿Así me pagas tanto esfuerzo?
¿Así tantas horas de desdicha?
¿Tan ingrato puede mostrarse
el que yo consideraba un corazón sincero,
puro, limpio?
¿Eres capaz de seguir sin darme una sola palabra?
¿Y sigues creyendo que yo te seguiré?
Si no me miras,
si no te giras para dejarme hallar en tus ojos
una excusa para no detener mis pasos,
si no me das una razón para seguir
amándote,
si no me dices cuál es tu secreto,
si no me explicas qué condiciones te puso ella,
si no me regalas el cincel de tu lengua
y no tallas un poco mi alma
acariciando mis oídos
con el aire que masticas,
si no me soplas junto a la oreja
unas sílabas untadas en ambrosía,
si no me llenas con tu lengua
ni con tus versos
ni con tu canto...
Entonces,
yo te maldigo,
te maldigo aquí y ahora,
te juro mi odio eterno y te destierro de mi alma.
El ostracismo donde esperan los condenados,
la diáspora que habitan los exiliados de su patria,
los castigos del divino Zeus, eternos e inexorables,
esos serán a partir de ahora tus hogares.
Que el llanto que mañana
aquí te aguarda
sea para siempre
compañero de tus pasos;
que el grillo que apresa
sueños
encadenando sus pies
a los de los otros presos
cacaree al amanecer,
y
junto a mi putrefacción
se pegue a tu hermosa lira
por siempre
jamás.
Ya que no me hablas,
déjame morir tranquila;
ya que no me miras,
vete a aquel mundo
en el que pudimos ser felices.
Ya que así me ignoras,
Orfeo,
dime al menos
adiós.
(fragmento de la ODA DESESPERADA, en la que Eurídice se enfada con Orfeo ante su negativa a hablar con ella o dirigirle una sola mirada, en el proceso de ascender de los Infiernos. Justo después, él se gira - incumpliendo el mandato de Hades y Perséfone, y ella regresa al mundo de los muertos para siempre)
Modelo de trabajo para la 2ª evaluación, alumnos de 1º Bachillerato

Aquí os copio el modelo de trabajo de evaluación para los alumnos de 1º bach con Música. Recordad que está basado en la lectura de un libro de temática musical y en un tema monográfico que en cada caso será diferente.
IES Xesús Taboada Chivite - Departamento de Música - Curso 2011-2012
MÚSICA 1º BACHARELATO – Traballo da 2ª avaliación
1º) PREGUNTAS SOBRE A NOVELA SETTECENTO
a) Datos externos da obra
- O escritor: Quen é o autor? Que outras obras escribiu? Busca información detallada.
- O tema: Que outras novelas tratan o tema da música barroca na Italia dos séculos XVII-XVIII?
b) Datos internos da obra:
- Argumento: que sucede na novela? Explicao detalladamente, nomeando os principais personaxes e deixando clara a relación que teñen entre sí.
- Caracterización destes personaxes na novela: O MESTRE VIVALDI, LEO, GIACOMMO, CHARPENTIER. Que papel desenvolven na trama? Como remata cada un deles? Que relación ten cos protagonistas?
- Antetextos: sitúa estes fragmentos na liña argumental da obra e indica que sucede xusto nese intre, xusto antes e xusto despois. Dá moitos detalles para demostrares que liches a novela.
2º) INFORMACIÓN MUSICAL
a) Datos históricos
- O contexto histórico: Busca información sobre o Barroco musical en Europa: crenzas, relixións, filosofía, ideoloxía política.
- A ópera no Barroco: Busca información sobre as orixes da ópera e os seus principais representantes.
- A vida de Vivaldi: Busca información sobre a vida de Vivaldi. Conta algunha anécdota.
b) Tema propio: (A cada un tocaralle un tema distinto)
- Información: Busca información sobre o tema que che toque, contextualizándoo histórica e musicalmente.
- Práctica: Analiza unha peza musical pertencente o estilo ou autor do teu tema de traballo, dando conta da estrutura musical e dos instrumentos que interveñen em cada parte.
- Conclusións e bibliografía: Intenta redactar unhas conclusións xerais ó teu traballo, RELACIONANDO o teu tema específico co que se conta na novela, dando a túa opinión ó respecto e ditando um mínimo de 3 fontes bibliográficas consultadas (2 das cales – polo menos - teñen que ser obrigatoriamente libros).




