Blogia
En el río pasan ahogados todos los espejos del pasado

Música

"Memento", primera película de nuestro ciclo de cine

"Memento", primera película de nuestro ciclo de cine

La primera película que elegimos es Memento (2000), una magnífica obra de arte desde muchos puntos de vista.

Las dos preguntas que hice a mis alumnos de música son:

a) elige dos momentos de la película en los que la música desempeñe una función relevante: analízalos atendiendo al tipo de música utilizada (diegética / extradiegética, integrada / no integrada, convergente / divergente, primer plano / de fondo) y a su función en la película (ambientación, subrayado de estado de ánimo, anticipación, crear tensión, unir escenas...);

b) resume el argumento de la película en un párrafo.

(SI NO LA VISTE Y QUIERES VERLA DEJA DE LEER ESTE ARTÍCULO)

Se trata de una película de suspense y acción en la que el protagonista es incapaz de crear nuevos recuerdos desde que tuvo un accidente. Ese accidente es el asalto de un asesino a su casa, que estaba matando a su esposa cuando él llegó al baño, se encaró con él y recibió un brutal golpe. Todo lo que le sucede de ahí en adelante se borra de su memoria.

Está basada en un relato corto, y desde un punto de vista narratológico es fascinante porque juega con el tiempo con una maestría impresionante. Superpone dos líneas temporales: una que va hacia atrás con pequeñas escenas en orden inverso y otra que va hacia delante, en blanco y negro, que nos explica un poco los antecedentes de los personajes.

Una investigación policíaca en busca de la justicia y de la venganza, con el único inconveniente que las hará imposibles: Leonard (el prota) no puede recordar que ya se vengó, y por eso necesita siempre un nuevo asesino al que buscar y matar, porque lo único que recuerda es el crimen que padeció. Una desazón angustiosa que nunca hallará paz, y que le obligará a mentirse a sí mismo, falsear las pruebas y ponerse una y otra vez pistas y laberintos que atravesar en busca de lo único que da sentido a su vida: la venganza por la muerte de su mujer.

A su paso por los distintos lugares de la película se encontrará con mafiosos y camellos, un policía corrupto, una camarera ladina que se aprovechará de su problema neurológico para hacer que mate a quien ella quiere... Todos se aprovechan del enfermo, pero él mismo se aprovecha de su enfermedad para deshacerse de toda responsabilidad o culpabilidad: como olvida todo lo que hace, es capaz de engañarse una y otra vez y seguir sintiéndose víctima en ve de verdugo.

Hay un fantástico análisis narratológico de esta película en este enlace.

NACH SCRATCH: "Un día en suburbia" (2008)

NACH SCRATCH: "Un día en suburbia" (2008)

El magnífico cantante de hip hop Nach Scratch publicó en 2008 su fantástico disco "Un día en suburbia".

Aquí os cuelgo las canciones del disco (las agrupo por temas):

1º Bloque: PESIMISMO como punto de partida

a) Este es un mundo terrible

Esclavos del destino (letra, canción). Esta canción se centra en lo corrupto del ser humano en un mundo mecanizado, inhumano...

El amor viene y va (letra, canción). Este tema cuestiona el concepto de amor que nos vende la televisión, y trata de la soledad, la compleja red de relaciones humanas de nuestro mundo y del concepto de continuo movimiento/cambio del que habala Heráclito.

Vive (mientras puedas) (letra, canción). Una letra en la que se reivindica una vida más aprovechada, y para ello se nos pone en varias situaciones en que la muerte es inevitable y quien "se marcha" invita a quien se queda a disfrutar la vida con más intensidad.

b) En él hay personas horribles a las que imitamos

Infama (letra, canción). Como el nombre indica, esta letra destripa a los famosos y a su absurdo y arbitrario sistema de valores. Se supone que son ídolos para los demás, pero en el fondo son infames.

Quiz Show (letra, canción). Una curiosa letra en la que se juega con el nombre de muchos programas y series de televisión. 

2º Bloque: NACH como observador de esa realidad, buscando cambiarla

a) Su ambición 

Mil vidas (letra, canción). Esta canción es una de mis favoritas: intentando vivir más vidas que la que le ha tocado, hace un breve repaso por los principales logros de la Humanidad en el devenir de las eras.

b) Su habilidad en el combate de las rimas

El juego del rap (con ZPU) (letra, canción). Esta canción es un combate entre dos raperos en el que llegan a la conclusión de que Nach es imparable al rimar.

Efectos vocales (letra, canción). Esta es una de las canciones más conocidas del disco: en ella, Nach supera un reto extremadamente complejo e interesante: rimar utilizando una única vocal.

c) Su actitud dura ante la soledad

Nada ni nadie (letra, canción). Esta letra es una maravillosa forma de exponer el conjunto de sensaciones que rodean al rapero: su soledad, la complejidad de su universo emocional. Pero, lejos de lamerse las heridas en lo que podría terminar siendo un empalagoso ejercicio de autocompasión pusilánime, se yergue y mira de frente a su dolor, dándonos la lección de la autosuperación.

3º Bloque: OPTIMISMO como reacción necesaria

a) El hip hop nos salvará

Amanece (letra, canción). Esta canción defiende las bondades del rap, su calidad, a la vez que hace una dura crítica social. No se rinde, pero lo ve muy negro. 

Sr Libro y Sr Calle (letra, canción). Esta canción trata de los dos grandes maestros que todo buen rapero debe seguir: el libro (que proporciona las herramientas de trabajo: las rimas, el vocabulario, las metáforas...) y la calle (el conocimiento del mundo necesario para llegar al público).

b) Hay personas maravillosas en el mundo

Ángel (letra, canción). Esta preciosa canción está dedicada a su hermana, que murió tras haber vivido con parálisis cerebral. Una bellísima elegía.

Héroes (letra, canción). Otra de mis letras favoritas. Un reconocimiento hacia tantos y tantos héroes ocultos en las sombras del anonimato más absoluto. Personas que día a día luchan por un mundo mejor, y que poco a poco lo van logrando, sin llamar la atención, sin flashes de paparazzis ni cámaras rodando, pero con el coraje que los hace únicos.

 En el club de lectura A árbore vermella vamos a escuchar y analizar algunas de estas canciones. El artículo que lo explica es este. Si cliqueáis AQUÍ accederéis a los materiales que manejaremos en esa sesión. Nos vemos.

"El encargado", maravilloso cortometraje

Este cortometraje de algo menos de nueve minutos es una auténtica obra de arte.

Trata, entre otros, el tema del honor, de la responsabilidad estoica que no entiende de favores ni excepciones, de la valentía ante la adversidad, de la injusticia social (y amorosa), y de la ceguera de aquellos que ostentan el poder.

¿Qué tipo de música utiliza? ¿Diégética o extradiegética? ¿Integrada o no integrada? ¿Convergente o divergente? ¿De primer plano o de fondo?

¿Qué funciones desempeña? ¿Subraya estados de ánimo? ¿Ambienta? ¿Crea tensión? ¿Une escenas? ...

Un videoclip psicodélico donde los haya

Por sugerencia de un alumno de bachillerato, vi este vídeo musical y me sorprendió lo sugerente de las imágenes y lo reiterativo de la música.

Fijaos en la utilización de la pantalla como si fuera una caleidoscopio de imágenes y colores que forman nuevas criaturas.

En el plano sonoro, no os perdáis la superposición de bases y su transformación continua.

 

Historia de los videojuegos

Un grupo de estudiantes de Munich elaboraron este vídeo, que de un modo gráfico e interesante nos da una visión panorámica de la historia de los videojuegos.

Muy útil para los alumnos de 4º ESO con la materia "Música", que han estudiado en clase las principales funciones de la música en los videojuegos.

 

Mi primera webquest: ¿Quién mató a Mozart?

Mi primera webquest: ¿Quién mató a Mozart?

Aquí os dejo mi primera webquest: una sucesión de enlaces que os proporcionan información relacionada con la enigmática muerte del mayor genio de la música de todos los tiempos: W. A. Mozart.

 



Un vídeo fantástico, apto para todos los públicos

Muchas veces cuando uno da clases recibe con sorpresa regalos como el que hoy nos hizo Santiago Cañaveral, un alumno de 1º de bachillerato, que nos comentó que había visto este vídeo tan emotivo.

Apto para todos los públicos, es decir: adolescentes, adultos, maduros y mayores. Nos transmite el fascinante mensaje de que la vida está llena de detalles y que tan sólo la perspectiva que nos da el "ya es tarde" podemos valorarlos en su justa medida. Por ello, debemos ser más flexibles, menos fríos, más razonables, más apasionados...

Un vídeo que combina música, letra e imagen en una vorágine de emociones que te enreda y te deja cojeando un rato. La fuerza imparable de la nostalgia (del griego: dolor por el regreso; "noston", regreso; "algia", dolor). La transmisión oral del eterno consejo desoído.

Disfrutadlo y ya sabéis: carpe diem!

"Historia del pop y el rock en España: los años 60." (5/5)

CONTINUACIÓN DE LA SERIE DE ARTÍCULOS DEL MISMO TÍTULO, CON INFORMACIÓN RESUMIDA YTRADUCIDA PROCEDENTE DE: José María Íñigo y José Ramón Pardo: Una historia del pop y el rock en España. Los 60, Madrid, RTVE Música, 2005.   

Capítulo 9: A soidade do solista 

Destacaron algúns cantantes excepcionais que foron potenciados por produtores que souberon valorar o seu potencial. 

Raphael (Rafael Martos) foi lanzado polo mestre Gordillo, que o lanzou no Festival de Benidorm de 1962.

José Guardiola foi outro cantante solista de éxito, cunha voz grave de barítono. 

Alberto Cortez, Jaime Morey, Luis Gardey, Tito Mora, Pili y Mili, Juan Pardo, Junior, Julio Iglesias son outros solistas desta época.  

 

Capítulo 10: A canción do verán 

Este é un fenómeno tipicamente español, pero importado desde Italia. Cando en 1951 naceu o Festival de San Remo o éxito mediático e musical foi tal que fixo proliferar outros moitos festivais. 

Ata 1966 este tipo de cancións españolas chamábase “festivaleras” e non existía o concepto de “canción do verán”. Pero en 1967 a Cadena Ser puxo en marcha un programa que culminou coa proclamación de “Lola” (Los Brincos) como “Canción do verán 1967”.  

O ano seguinte sería “Get On Your Knees” de Los Canarios. 

 

Capítulo 11: A música, estrela da radio 

A música convértese no pasatempo do século XX. Capaz de chegar a moitísima xente a través dos medios de comunicación (tele, radio) axuda a soportar a presión da Dictadura. 

Discos, microsurco, mellores medios de reproducción do son fixeron as delicias desta xeración. 

As revistas musicais e as emisoras axudaban a crecer e entreterse ós adolescentes da época. 

 

SELECCIÓN DE CANCIÓNS DOS 60 QUE DEBEN RECOÑECER OS MEUS ALUMNOS 

Perdóname, Dúo Dinámico

Black is black, Los Bravos

La Bamba, Los Estudiantes

La chica ye-yé, Concha Velasco

Cuéntame, Fórmula V

El río, Miguel Ríos

Los chicos con las chicas, Los Bravos

Get on your knees, Canarios

Oh Lord, why Lord, Pop Tops

El silencio es oro, Los Ángeles,

Vuelvo a Granada, Miguel Ríos

Rosas en el mar, Massiel

 El baúl de los recuerdos, Karina

"Historia del pop y el rock en España: los años 60." (4/5)

CONTINUACIÓN DE LA SERIE DE ARTÍCULOS DEL MISMO TÍTULO, CON INFORMACIÓN RESUMIDA Y TRADUCIDA PROCEDENTE DE: José María Íñigo y José Ramón Pardo: Una historia del pop y el rock en España. Los 60, Madrid, RTVE Música, 2005.  

Capítulo 7: Os festivais: música e paixón 

O primeiro gran festival, que era o único lugar onde se podían escoitar en directo dúas docenas de grandes grupos, foi o Festival de San Remo, en 1951, internacionalizado en 1958. 

En 1956 a Unión Europea de Radiodifusión creou o “Eurovision Song Contest”. España apuntouse en 1961. As familias vivíano como unha festa colectiva que reunía a todas as xeracións ante o televisor. Os periódicos facían quinielas, os amigos porras e cada fracaso atopaba moitas “explicacións” en manías, alianzas e demais tretas entre os países da unión. 

1961 - 9º puesto: Conchita Bautista - Estando Contigo
1962 - 13º puesto: Victor Balaguer - Llámame
1963 - 12º puesto: Jose Guardiola - Algo prodigioso
1964 - 12º puesto: Belly, Tim and Tony - Caracola
1965 - 15º puesto: Conchita Bautista - Qué bueno, qué bueno
1966 - 7º puesto: Raphael - Yo soy aquel
1967 - 6º puesto: Raphael - Hablemos del amor
1
968 - 1º puesto: Massiel - La,la,la
1969 - 1º puesto: Salome - Vivo cantando

 

Capítulo 8: As novas cancións: protesta e poesía 

A diferencia dos outros niveis musicais nos que España estaba moi atrasada con respecto a Europa e Reino Unido, no eido das cancións de protesta estabamos en primeira liña. Quizais debido á situación política do país. 

Os primeiros en romper o xeo foron uns estudantes cataláns que querían normalizar a súa lingua a través das súas cancións. Bautizáronse como “Els setze jutges”, é dicir, os dezasete xuíces, frase tomada dun trabalinguas catalán. 

Non eran músicos nin cantantes, polo que as primeiras gravacións son musicalmente pobres. Destacamos a Josep María Espinás e Remei Margarit.  

A primeira gran figura da cançó foi un valenciano de Xativa: Raimon Pelegero Sanchis. As súas cancións convertéronse en himnos: “Al vent”, “Diguem no”. Tamén destacou Francesc de la Serra. 

A gran figura foi Joan Manuel Serrat, fillo de barcelonés e aragonesa que se converteu no xuíz número trece e encheu de cancións líricas un movemento que ata entón se caracterizara máis pola denuncia que polos sentimentos.

Outros chegaron tras el: Lluis Llach, María del Mar Bonet, Ovidi Montllor, Jaume Sisa. 

En Galicia xurdiría un movemento semellante creando o selo Xistral. Destacaron Xerardo Moscoso, Xoan Rubia, María Manoela... Pero o seu intento chocou directamente cun obstáculo inesperado: a aparición dunha canción galega despolitizada e triunfadora incluso nas listas de éxitos nacionais. Bautizáronse como “Voces ceibes”. 

A razón deste desmantelamento de cuestións políticas no movemento musical pro-galego estaba en que nas listas de éxitos estaban á cabeza cancións como “O tren” ou “Corpiño xeitoso” de Andrés Do Barro, “A charanga” de Juan Pardo ou “Un canto a Galicia” de Julio Iglesias. 

No País Vasco houbo tamén actividades nesta liña: “Ez dok amairu” (traducido é “Non hai trece”, e é o último verso dun poema infantil para ensinar os números ós rapaces vascos de pequeños). Debido á dificultade do idioma, tivo pouca repercusión. 

Mentres, en Madrid, xurdiu un grupo chamado “Canción del pueblo”, que procuraba reivindicar politicamente dereitos cuestionados na Dictadura. Un dos seus éxitos é o himno universitario “No nos moverán”. Aquí destacamos a Manuel Toharia, Elisa Serna, Adolfo Celdrán e José Antonio Labordeta. 

Tamén destacamos aquí a Manolo Díaz, Patxi Andión e Luis Eduardo Aute.

"Historia del pop y el rock en España. Los añor 60 (3/5)"

CONTINUACIÓN DE LA SERIE DE ARTÍCULOS DEL MISMO TÍTULO, CON INFORMACIÓN RESUMIDA YTRADUCIDA PROCEDENTE DE: José María Íñigo y José Ramón Pardo: Una historia del pop y el rock en España. Los 60, Madrid, RTVE Música, 2005. 

Capítulo 5: Os silbadores ó poder. A fase profesional 

Neste momento houbo moitos xóvenes sen estudos musicais que querían compoñer cancións. Para poder firmar como autor unha canción tiñan que aprobar un exame no que se lles entregaba o comezo dunha melodía e tiñan que rematalo. Case todos suspendían esta proba, así que facían outra menos complexa que era de letrista: dábanlles o comezo dunha cuarteta e tiñan que rematala. Cando tiñan esta parte aprobada chamábaselles “silbadores”, e podían compoñer cancións, pero a Sociedade General de Autores quitáballes a metade dos seus ingresos para pagar a un músico que escribise as notas musicais. Así, un copista sen talento pero que sabía música co-compuña unha canción que lle era allea. Unha inxustiza. 

Los Brincos comezaron nesta nova fase: eran Fernando Arbex, Juan Pardo, Antonio Morales Junior e Manolo González. 

O produtor francés Alain Milhaud decidiu crear un grupo que lle fixera a competencia a Los Brincos: coa axuda e asesoramento de Manolo Díaz, formou o grupo (Los Bravos) collendo dous músicos do grupo Los Sonor (Tony Martínez e Manolo García), dous do grupo Los Runaway (Pablo e Miguel) e Mike Kogel. Rodaron dúas películas (“Los chicos con las chicas” e “Dame un poco de amor”) e pouco despois separáronse. 

Outro grupo de éxito sería Los Pasos, formado por Joaquín Torres (guitarra) e Álvaro Nieto, entre outros. 

De Bilbao chegaron a Madrid Los Mitos: un grupo que controlaba moi ben os xogos vocais. O seu vocalista era José Antonio Santisteban decidiu separarse e probar sorte en solitario, cusa que non ocorreu. 

Pic-Nic era outro grupo que durou pouco, pero por outras razóns: eran xente moi xoven que non foi quen de compatibilizar estudos, familia e música. O grupo estaba composto por Jeannette Dimech, unha xoven inglesa de 16 anos que xa estivera antes noutro grupo folk (Brennar´s Group) sen fama. Xunto con Jordi Sabatés e Toti Soler foi un grupo que gravou un único disco cheo de temas folk. 

Púxose de moda a música folk, que xa a comezos da década explotaran Joan Baez, Pete Seeger ou Bob Dylan, e que en España foi promovida polo folklorista vallisoletano Joaquín Díaz. Non era un músico de masas, pois non renunciaba á sinxeleza dos temas tradicionais: “Tres hojitas madre”, “Los campanilleros”, “Oh Sinner Man”, “Si yo fuera rico”... 

Volvendo con Alain Milhaud, outros éxitos internacionais que se lle deben son Los Canarios e os Pop Tops.  

Los Canarios chamábanse Los ídolos cando tocaban nas súas illas, pero despois de firmaren un contrato en EEUU pasaron a chamarse The Canaries. Alí descubriron o retraso de España, que se limitaba a imitar o beat británico, mentres que en América o que facía furor era o soul de Memphis, con Otis Redding, Wilson Pickett e Aretha Franklin coma modelos. O líder da banda era Teddy Bautista, o compositor e cantante. Cando marchou para cumprir o servizo militar o grupo tivo un novo cantante substituíndoo (Pedro Ample), e cambiando a orientación musical do grupo, que pasou a facer soul. Cando Teddy volveu ó grupo, desfixo a formación e deulle unha orientación musical distinta: rock progresivo (chamouse Alcatraz, e gravaría – xa nos setenta - “Ciclos”, unha versión elctrónica das 4 estacións de Vivaldi). 

Os Pop Tops foi outro grupo de éxito, cunha historia distinta. O mesmo produtor, Alain Milhaud, desexoso de lle dar unha proxección internacional ó grupo, escolleu ó grupo Los Tifones, gañador dun Festival de Conjuntos Musicales celebrado en León, e engadíulles o cantante caribeño Phil Trim. Fixeron un un repertorio moi apoiado nos clásicos (unha cantata de Bach pasou a se “La voz del hombre caído”, homenaxeando a Martin Luther King; o Canon de Pachelbel foi a base do seu exitoso “Oh Lord, why Lord”). O grupo grego Aphrodite´s Child botaríalles un pulso co seu tema “Rain and tears”, tamén basado no canon, pero saíron gañadores os gregos, xa que tiñan como vocalista a Demis Roussos e no teclado a Vangelis. 

Ademais de grupos de rock progresivo houbo tamén exitosos grupos que, como Pekenikes, deron un cambio ó seu rumbo artístico pasando a facer música instrumental case exclusivamente desde 1966. Tamén Los relámpagos fixeron coñecidos temas instrumentais. 

Outros grupos de éxito, pouco avanzados xa para estes momentos, son os TNT, Los 3 Sudamericanos, Los Brujos e Los Tamara. 

 

Capítulo 6: As chicas ye-yé

Trala interpretación de Concha Velasco da película “Historias de la televisión” deste tema, composto orixinariamente para Rosalía, todo o mundo lembra a versión fílmica. 

O concepto ye-yé débese ós franceses, que designaban así os xóvenes entusiasmados pola nova música dos Beatles e xa deixaban atrás a Elvis. Nos estribillos soía dicir “yeah, yeah, yeah”, de aí a denominación ye-yé. Sempre se aplicaba ás rapazas rockeiras, nunca ós rapaces. Vestían minifalda, cardaban o cabelo e cantaban os seus amores e desamores. 

Destacamos a granadina Gelu e a xienense Karina, ambas de gran éxito. 

Outras son Adriángela, valenciana; Betina, barcelonesa; Luisita Tenor, zaragozana; Franciska, barcelonesa; Dova, valenciana; Cristina, Silvana Velasco e Gema. 

Aparte quedan as nenas prodixio, como Marisol e Rocío Dúrcal.

 

"Historia del pop y el rock en España. Los años 60 (2/5)"

CONTINUACIÓN DE´LA SERIE DE ARTÍCULOS CON EL MISMO TÍTULO, INFORMACIÓN RESUMIDA Y TRADUCIDA PROCEDENTE DE José María Íñigo y José Ramón Pardo: Una historia del pop y el rock en España. Los 60, Madrid, RTVE Música, 2005.

Capítulo 3: A febre dos grupos 

Nos anos 60 comezaron a proliferar grupos musicais en todas as cidades españolas. Facían versións de cancións coñecidas, e a actividade centrouse en dous focos: Madrid e Barcelona. Por que? Por cuestións demográficas, por seren as cidades de España máis conectadas co mundo exterior e por seren as únicas cidades que posuían selos discográficos (en Barcelona EMI; en Madrid Hispavox, Philips, Zafiro e RCA). En Madrid gravaba discos o Dúo Dinámico, en Barcelona Los Estudiantes. 

Ningún destes grupos vivía do que tocaban. Coa proliferación de actuacións en locais houbo un incremento de grupos. 

En Barcelona aparecen Los Pájaros Locos, que disputaban a primacía con grupos como Sirex (quinteto encabezado polo vocalista Leslie; tiñan moita personalidade, conseguían que todo o que tocaban tivera un selo propio: “La escoba” do mestre Laredo; “Qué bueno, qué bueno”, tema de eurovisión de 1965; “El tren de la Costa”, versión de The Train Kept A Rollin do trío de Johnny Burnette), Mustang (co vocalista Santi Carulla; eran máis ben un grupo versioneiro, facendo temas como “El submarino amarillo” de The Beatles) ou Los Salvajes. Houbo moita rivalidade en Barcelona entre Sirex e Mustang.  

En Madrid a rivalidade daríase entre Los Estudiantes (pioneiros indiscutibles, proviñan do Colegio de la Sagrada Familia, sé da revista falada “Enlace”) e Los Pekenikes (estudaban no Instituto Ramiro de Maeztu e debutaron no seu salón de actos). 

Los Estudiantes chegaron antes ó disco e editaron un EP en 1960 con temas como “La bamba”. Cantante: José Barranco; batería: Fernando Arbex; outros: Luis Arbex, Luis Sartorius, Rafa Aracil. Fixeron varios discos. Pouco despois Luis Sartorius e Fernando Arbex formarían o grupo Los Brincos. 

Los Pekenikes tiveron unha carreira máis longa e produtiva, pero os seus vocalistas variaron moito: Eddy Guzmán, Antonio Morales Junior, Juan Pardo, José Barranco, Felipe Alcover… A base do grupo foi máis estable: irmáns Sainz, Alfonso (saxo), Lucas (guitarra), Tony Luz (guitarra), Ignacio Martín Sequeros (bajo), Pepe Nieto, hedí Guzmán, Pablo Argote, Jorge Matey e Felix Arribas, consecutivamente (batería). 

Isto sen esquecer ó Dúo Dinámico. 

Outros grupos de Madrid son: Los Relámpagos (exitosos coa súa sardana-pop: “Nit de llampecs”, cos componentes: irmáns Sánchez Campins, Pablo Herrero, José Luis Armenteros), Los Tonys (convertido en Micky y los Tonys tras a incorporación de Micky Carreño como vocalista, con Fernando Argenta e Tony Corral- guitarrista de Julio Iglesias dende hai máis de 25 anos-; foron divertidos compositores de cancións desenfadadas), Los Sonor, Los Vándalos (onde debutou Juan Pardo), Continentales, Flaps, Teleko 

Ademais de Madrid e Barcelona aparece un tercer foco de interés: Valencia, co grupo Los Milos. O seu vocalista era Emilio Baldoví. O grupo cambiou de selo discográfico, polo que cambiaron de nome: Los Pantalones Azules (traducción de blue jeans). 

 

Capítulo 4: Festivais de xuventude. A maxia do Price 

Nun tempo no que non existían emisoras especializadas (Os 40 principais aparecería en 1966) a única ocasión de darse a coñecer para os xóvenes grupos rockeiros eran os festivais. Tiñan lugar os domingos pola mañá en todas as cidades de certo nivel adquisitivo (as clases duraban toda a semana ata o sábado pola tarde, así que o único momento de lecer era o domingo). 

Isto, unido ó feito de que cada vez gustaba máis o novo pop e menos os antigos bailes (foxtrot, baladas...) levou consigo que se enchesen os festivais nos que actuaban grupos de pop e rock (eran músicos máis xóvenes e sen cargas familiares nin formación musical, o que os facía máis baratos). 

A xente que ía ás discotecas quería música en directo, xa que para bailar discos xa tiñan na casa. 

El corte inglés foi a primeira gran empresa en percibir os cambios de gustos musicais, e apoiou os festivais musicais, nos que tocaban os cinco grupos máis votados entre as súas ventas de discos. 

Os festivais máis afamados foron os do Circo Price (comezou en 1962). Ás autoridades franquistas non lles gustaba nada ver a tantos xóvenes reunidos, e en 1964 remataron os festivais do Price.

"Historia del pop y el rock en España. Los años 60 (1/5)"

Publicaré en varios capítulos los apuntes que les di a mis alumnos de "Música" de 1º Bachillerato este año. Como en la distribución lingüística de materias me toca darla en gallego, la información está traducida al gallego.

Se trata de resúmenes del fantástico librito-CD de José María Íñigo y José Ramón Pardo: Una historia del pop y el rock en España. Los 60, Madrid, RTVE Música, 2005.

Capítulo 1: O que se cantaba en España

A finais dos anos 50 houbo unha xeración de xóvenes españois que se sentían en inferioridade con respecto ós americanos que vían nas películas que botaban no cine. 

Ningún español de 20 anos escoitara nada diferente a Juanita Reina, Carmen Sevilla ou Conchita Piquer. Algúns refuxiábanse nos boleros de Machín, Sepúlveda e Nat King Cole ou mesmo nas rancheiras de Negrete e Pedro Infante ou mesmo os “modernos” Rina Celi, Mario Visconti, Bonet de San Pedro, Lolita Garrido ou Monna Bell. 

Os nosos xóvenes estaban “a salvo” da perniciosa influencia de Elvis Presley, Paul Anka ou Bill Haley. 

En EEUU “Semilla de maldad” (“Blackboard jungle”) foi a película na que por vez primeira empregaron o rock na banda sonora e como música xuvenil oposta ás normas da sociedade dos adultos. 

En España foi “King Creole” a película de Elvis que arrasou e sementou o interese polas novidades musicais do outro lado do charco. 

A través de programas de radio como “Boite” de Ernesto Lacalle e “Caravana musical” de Ángel Álvarez o público comezou a familiarizarse con ese novo mundo musical. 

Foi o Dúo Dinámico quen empezou rompendo moldes e atrevéndose a achegarnos a música hispanoamericana. 

 

Capítulo 2: O rock que nos chegou de Hispanoamérica 

O idioma inglés era unha barreira que nos afastaba de Elvis (lembremos que no antigo bacharelato era o francés o idioma estudado). O mambo e o cha-cha-chá facían furor nas festas xuvenís, e os boleros e música hispanoamericana. 

Ninguén imaxinaba que os temas caribeños de Los Llopis estaría plagado de rockanroles traducidos por eles mesmos ó español: “Estremécete” (All Shook Up), “La puerta verde” (Green Door), “Paseando bajo la lluvia” (Walking In The Rain), “Hasta la vista cocodrilo” (See You Later Alligator) ou “Doctor brujo” (Witch Doctor). Venderon discos en formato EP (discos con 4 cancións cada un), e foron un éxito: por fin sabiamos o que dicían aquelas letras tan marchosas.

Seguindo os pasos deste grupo cubano, México tamén aportou algo co grupo Teen Tops, encabezados por Enrique Guzmán. Tomaron o “Bonnie Moronie” de Larry Williams e transformáronno no coñecido “Popotitos” (unha canción sobre unha rapaza tan fraca que cabía dentro dunha palliña, “popote” en México). Despois chegarían moitos máis éxitos. 

En Arxentina tamén comezaba un movemento de adaptación ó rock e os seus mellores representantes foron Los Cinco Latinos e Billy Cafaro. 

Los Cinco Latinos eran un quinteto capitaneado por Estela Raval, acompañada por catro cantantes-instrumentistas que explotaban perfectamente o xénero du-duá (doo-wop). Estiveron competindo co norteamericano grupo The Platters, cantando e versionando os seus temas traducidos: “Sólo tú” (Only You), “Mi oración” (My Prayer), “El humo ciega tus ojos” (Smoke Gets In Your Eyes), “La hora del crepúsculo” (Twilight Time), “El gran simulador” (The Great Pretender). 

Billy Cafaro converteuse noutro modelo con temas como “Personalidad” (Persolanality, de Lloyd Price) e “Marcianita” (canción futurista e retrógada a un tempo, na que esperaba que as rapazas de Marte non estivesen tan tan liberadas como as da Terra). 

Dous músicos españois que destacaron na liña conservadora foron Gloria Lasso (gravou “Venus”, unha canción de Frankie Avalon que fora un éxito en EEUU; tamén gravou “Extraño en el paraíso”, a canción máis melódica do musical “Kismet”) e José Guardiola (adaptou “Dieciséis toneladas” e “Verde campiña”).

Chopin, el poeta del piano

Aquí os ofrezco una selección de obras de Chopin que podéis oír interpretadas por el fantástico Vladimir Ashkenazy en este CD.

De Chopin se ha dicho muchas veces que es el poeta del piano; no en vano, revolucionó la música de su tiempo creando música más libre, más rítmica, más personal.

Aquí tenéis un artículo de la revista Melómano en su versión digital en el que se trata de esta idea. Aquí tenéis un artículo de febrero de 2010 en el que se explica esta idea.

Os cuelgo distintas versiones de estas maravillosas obras maestras. ¡¡Que las disfrutéis!! 

Ballade No.3 In A Flat Major, Op.47 (Versiones de Horowitz, Zimmerman)

Prelude In C Sharp Minor, Op.45 (Versión de Igo Pogorelich)

Waltz In D Flat Major, Op.64 No.1 (Versión de Valentina Igoshina)

Waltz In C Sharp Minor, Op.64 No.2 (Versiones de Iorin Hollander, Rubinstein)

Etude In C Minor, Op.10 No.12 "Revolutionary" (Versión de Bunin)

Etude In G Flat Major, Op.10 No.5 "Black Key" (Versión de Murray Perahia)

Nocturne In F Minor, Op.55 No.1 (Versión de Rubinstein)

Polonaise In A Major, Op.40 (Versión de Robert Finley)

Barcarolle In F Sharp Major, Op.60 (Versión de Roberto Cominati)

Prelude In D Flat Major, Op.28 No.15 "Raindrop" (Versión de Horowitz)

Etude In A Minor, Op.25 No.11 "Winter Wind" (Versión de Harvest Zhang)

Etude In E Major, Op.10 No.3 "Tristesse" (Versión de Richter)

Scherzo No.3 In C Sharp Minor, Op.39 (Versión de Rubinstein)

 

¿Verdadero o Falso? No le preguntes a tu profe de música...

¿Verdadero o Falso? No le preguntes a tu profe de música...

Estoy leyendo el fantástico libro Mentiras que me contaba mi profesor de música. Se trata de un estudio muy riguroso e interesante en el que se desmantelan 17 mentiras que muchos profesores de música han ido extendiendo entre sus alumnos.

Su autor es Gerald Eskelin, a quien podéis visitar en su fantástica web.

Os pongo un par de ejemplos para que veáis lo que nos cuentan:

-"La mejor manera de empezar a desarrollar el oído interior es dedicarse a cantar escakas y melodías". ¿Verdadero o Falso? Falso: El desarrollo de una correcta entonación melódica es consecuencia directa del sentido de las relaciones armónica.

-"Un intervalo es la distancia entre dos notas". ¿Verdadero o Falso? Falso: Un intervalo es una percepción cualitativa del grado de consonancia.

-"La armadura de una tonalidad menor es idéntica a la de su relativo mayor". ¿Verdadero o Falso? Falso: La armadura convencional de cualquier modo menor presenta un bemol de más (o un sostenido de menos) de los que realmente precisa.

Para quien sienta curiosidad he colgado aquí la lista de mentiras con sus correspondientes verdades. Lógicamente, para quien quiera leer la explicación que justifica cada verdad le recomiendo que compre/lea este divertido, irreverente, inteligente y excepcional libro.

Rock, una titulación universitaria (grado) desde ahora. ¡¡Por fin!!

Rock, una titulación universitaria (grado) desde ahora. ¡¡Por fin!!

Gracias a mi alumno Brais he sabido hoy que Esperanza Galera, en su blog, publicó ayer este notición: el rock es por fin materia estudiable a nivel universitario en por lo menos 18 países europeos, y tiene la consideración de GRADO.

Podéis leerlo cliqueando aquí.

Si cliqueáis aquí accederéis a una lista de centros donde se pueden cursar estos estudios.

Al hilo de esta noticia no me puedo resistir a hacer la siguiente reflexión: ¿por qué extraña razón se consideran menores los estudios musicales? ¿hasta cuándo va a durar eso de "¿además de violín, qué más estudias?" o también ese tan hiriente "¿y para dar clases de música has tenido que leer/estudiar tanto?"?

No sé, yo me siento muy satisfecho con la formación musical que me ha proporcionado el conservatorio (y estamos hablando del grado medio, nivel profesional, no del superior-universitario).

Para cuando llegabas a 10º curso de instrumento ya habías cursado las siguientes asignaturas: 6 cursos de Solfeo, 4 cursos de Coro, 1 curso de Audiciones comentadas, 2 cursos de Armonía, 2 cursos de Fundamentos de composición, 2 cursos de Historia de la música, 6 cursos de Orquesta, 4 cursos de Música de cámara, 4 cursos de Piano complementario, y si además te apuntabas de oyente (como fue mi caso) recibías 2 cursos de Análisis. ¿¿No os parece que con esto se puede aprender mucho?? Me parece que es mucho más exigente tanto a nivel conceptual como sobre todo práctico y expresivo el mundo de la música que, por ejemplo, el de la filología (mundo que también adoro, necesito, estudio y transito).

Para obtener unas excelentes calificaciones (nº 1 de promoción) en Filología Hispánica tan sólo me hizo falta asistir a clases, atender, leer todo (o casi todo) lo que nos mandaban, estudiar mucho ya desde el principio, ser cuidadoso con la redacción y selectivo con las respuestas dadas en los exámenes.

Sin embargo, en el mundo de la música, a diferencia de las asignaturas teóricas (armonía, solfeo, fundamentos de composición, historia de la música...), mis calificaciones de violonchelo son normalitas porque lo que se te pide es algo más de lo que te da la constancia o el esfuerzo: se te pide "contar algo", "transmitir", "tener capacidad técnica para afrontar determinados pasajes", "ser cooperativo en formaciones instrumentales", "tener aplomo para afrontar un solo", "ganarte al público y convencer al profesor con tus aportaciones"...

Eso es mucho más exigente que un examen sobre cualquier período literario. Sin embargo, en general, cuando la gente aún no te conoce y descubre que eres profe de música en instituto suele dibujar una estúpida sonrisa condescendiente; si sigues hablando un rato y acabas diciéndole que también estudiaste una filología su cara pasa a iluminarse con una mezcla de sorpresa y asombro. ¿¿¿Por qué??? Supongo que prejuicios.

Incluso cuando me estaba decidiendo sobre qué especialidad escoger a la hora de opositar (Música o Lengua castellana y literatura) mi prima, que es profe de música también, me recomendaba que escogiera Lengua, porque "no es lo mismo ser profe de música que de lengua". (Claro que no es lo mismo: un día frío de enero entras a primera hora todo adormilado y te pones a bailar salsa con tus alumnos de música, mientras que si das lengua igual Garcilaso y sus maravillosas Églogas no logran el mismo despeje, interés, diversión... Definitivamente no es lo mismo)

Que conste que a mí me da exactamente igual todo esto, pero como por fin muchas bocas se callarán ante la noticia de que uno de los grados existentes es de rock no quise evitar decir todo esto.

¡¡Viva la música!!

Construyendo la partitura de "El bello Danubio Azul"

Este divertidísimo vídeo de los años 60 es una acertada visión del mundo de la música clásica, a mi modo de ver.

Echadle un vistazo y ya veréis cómo es divertido, se aprenden cosas relacionadas con la notación musical y, ante todo, leyendo entre líneas, se ven reflejdas actitudes muy frecuentes entre los músicos.

King´s Singers: un sexteto vocal de virtuosos y cómicos

El grupo King´s singers es conocido mundialmente por su capacidad extraordinaria de cantar canciones de todos los estilos imitando con la voz todo tipo de efectos y logrando unos resultados de enorme calidad musical.

El vídeo que os cuelgo aquí es una obra selección humorística de los principales estilos compositivos, con todos sus giros típicos, los recursos melódicos-armónicos-rítmicos más característicos de cada autor.

Comienza con Johann Sebastian Bach, y acaba con John Cage. ¿Podrías decirme cuáles son los otros compositores que aparecen y cuáles son las características musicales que aparecen reflejadas en la interpretación del sexteto?

Batalla de coros: versión americana y australiana /vs./ versión española

Este es el programa en el que diferentes personajes del mundo de la música se convierten en directores de coro con cantantes que pasan un casting y se enfrentean en una batalla de audiencias donde quien acaba decidiendo el ganador es aquel cuyo pueblo más llamadas telefónicas y mensajes envíe.

El nivel de los coros americanos y australianos está tan tan por encima del de los coros que participaron en España que casi da vergüenza ajena.

Os copio tres vídeos para que veáis y decidáis por vosotros mismos.

El primer vídeo es "El vuelo del moscardón", dificilísima pieza instrumental de Rimsky Korsakov versionada para coro mixto. Pertenece a la versión norteamericana del concurso. Fijaos en la actitud del director, en la concentración de los cantantes y en lo virtuoso del tema. Alucinante.

El segund vídeo pertenece a la final australiana, y en él vemos varios coros compartiendo un temazo: "Bohemian rhapsody", de Queen. Valorad las calidades vocales expuestas, lo complejo del tema (que presenta secciones muy diferentes, melodías difíciles de afinar, cambios de tempo...)

El tercer vídeo es el coro de Manu Tenorio cantando uno de los medleys del musical de Nacho Cano "Hoy no me puedo levantar". Ved la actitud del director (¿qué entradas da?, ¿a quién dirige?, ¿es sólo uno más en frente?). La calidad vocal del coro es un poco penosa, pero al menos reconozco que se lo pasaron bien.

Efectivamente, España es diferente.

Un director de orquesta con carácter...

En este vídeo vemos a un director de orquesta al que no le gusta que los instrumentistas sigan tocando mientras él dice algo.

Aunque es una broma, en más de una ocasión apetecería hacerle eso a más de uno.

Como decimos en el instituto, el silencio debe ser el marco de todo acto musical.

XANONONOTO, fantástico grupo musical verinés, presenta su nuevo disco

XANONONOTO, fantástico grupo musical verinés, presenta su nuevo disco

El pasado sábado 28 de agosto, a las 23:45h, en "La casa de los sueños" (Verín), tuve ocasión de asistir al fantástico estreno del nuevo disco del grupo XANONONOTO, integrado por cuatro jóvenes verineses (Kanmaior Kampos: voz y guitarra; Miguel Núñez: guitarra; Antón Domínguez: bajo; Brais Afonso: batería) que hacen su propia música y llenan el escenario.

El concierto fue una pasada: normalmente, en un grupo con voz-guitarra, guitarra, bajo y batería con lo que te sueles encontrar es con que la atención se centra casi exclusivamente en el cantante; los otros tres músicos picotearán unos segundos de gloria tocando algún solo, sobre todo la guitarra o la batería. El bajo suele desempeñar el papel de florero. Pero en este grupo NO ocurre esto: las canciones plantean un equilibrio formidable entre las intervenciones de la guitarra, el cantante, el bajo y la batería. Temas con estructuras aparentemente sencillas, pero llenos de pequeñas sorpresas (una variación rítmica audaz por parte de la batería, entre estrofa y estrofa; un bajo siempre activo que no se limita a repetir pesadamente una y otra vez los mismos patrones sino que es creativo, inteligente, busca cambios melódicos y mantiene tu atención...).

La pena, como casi siempre en estos casos, fue la baja asistencia. Al público, al gran público, le llama más lo gratuíto, lo conocido; esto me hace pensar en la pésima actuación no hace mucho del famoso grupo "La caja de Pandora".

La plaza de García Barbón (en Verín) estaba abarrotada, el público estaba entusiasmado y aplaudía con fiereza a pesar de los aullidos de un cantante que no estuvo a la altura de los otros miembros de su grupo; a la gente le daba igual. Vamos a los conciertos, pero rara vez vamos a oír música, a escuchar música. Es un acto social, para coincidir con la gente, para pasar el rato.

Me alegro de que el poco público que fue a este gran concierto, el de Xanononoto, haya estado a la altura del grupo: un público que participaba de los temas, que se hacía fotos, que vibraba con él. Este es el tipo de concierto al que a uno le gusta ir.

Muchas gracias por ese conciertazo, estoy deseando que llegue el siguiente para ir a veros. ¡¡¡Larga vida a la música!!!

Aquí accederás al nuevo disco, colgado íntegramente en MP3 en la red para su descarga gratuíta. (Agradezco muchísimo vuestra generosidad al regalarnos a todos vuestro trabajo)